به گزارش نسیم اقتصاد به نقل از تابناک، شاید وقت آن رسیده که شیر و ماست را هم مانند کالاهای ویترینی و لوکس، فقط از پشت شیشه تماشا کنیم! با مصوبه جدید وزارت جهاد، قیمت شیر خام درب دامداری از مرز 60 هزار تومان گذشت تا نرخ سرانه مصرف لبنیات در ایران که هم‌اکنون نیز یک‌سوم استانداردهای جهانی است، به سقوط آزاد خود ادامه دهد.

 با توجه به ابلاغیه جدید وزارت جهاد کشاورزی مبنی بر تعیین قیمت60 هزار و 500 تومانی برای هر کیلوگرم شیر خام، شاهد یک زلزله قیمتی در بازار لبنیات خواهیم بود به طوری که قیمت شیر خام در آخرین مصوبه رسمی (مهرماه 1404)، حدود 28 تا 30 هزار تومان (با توجه به چربی و کیفیت) تعیین شده بود. حالا با اعلام نرخ 60،500 تومان، قیمت شیر خام عملاً بیش از 100 درصد (دو برابر) افزایش پیدا کرده است به طوری که هر 1 دهم درصد چربی اضافه نیز 650 تومان قیمت خورده که برای شیرهای با چربی بالاتر، قیمت را به بیش از 62 هزار تومان می‌رساند.

ازسویی دیگر، از ابتدای سال 1404 تا اردیبهشت 1405، این سومین بار است که قیمت شیر خام به‌صورت رسمی یا غیررسمی دستخوش تغییر می‌شود به طوری که اولین بار اوایل 1404 بود که افزایش قیمت ناشی از حذف کامل ارز ترجیحی نهاده‌های دامی انجام شد و در دومین نوبت پاییز 1404 اتفاق افتاد که اصلاح قیمت به دلیل تورم بخش حمل‌ونقل و دستمزد دامداران صورت گرفت، اما نوبت سوم به اردیبهشت 1405برمی گردد که جهش 100 درصدی را ثبت کرد که بیشتر ناشی از واقعی‌سازی قیمت‌ها متناسب با نرخ ارز آزاد و جبران عقب‌ماندگی هزینه‌های تولید دامداران است. 

شیر خام ماده اولیه بیش از 70 درصد محصولات لبنی است که با دو برابر شدن قیمت آن، باید منتظر افزایش حداقل 70 تا 90 درصدی در قیمت پنیر، ماست، کره و شیرهای بسته‌بندی باشیم. به عنوان مثال، پنیر 400 گرمی که پیش از این حدود 50 تا 60 هزار تومان بود، به مرز 100 هزار تومان نزدیک خواهد شد.

سرانه مصرف لبنیات در ایران هم‌اکنون نیز به شدت زیر استانداردهای جهانی (حدود 50 تا 60 کیلوگرم در سال نسبت به استاندارد 160 کیلوگرم) است و این جهش قیمتی، لبنیات را از یک کالای اساسی به یک کالای لوکس تبدیل کرده و بحران سوءتغذیه، پوکی استخوان و کوتاهی قد در نسل‌های آینده را تشدید می‌کند.

اگرچه قیمت جهانی شیر ممکن است بالا باشد، اما نوسانات شدید داخلی باعث می‌شود صنایع لبنی نتوانند قراردادهای بلندمدت صادراتی ببندند و بازارهای منطقه‌ای (عراق، افغانستان و کشورهای حوزه خلیج فارس) را به رقبایی نظیر ترکیه واگذار کنند.

صنایع لبنی کوچک که نقدینگی کمتری دارند، توان خرید شیر خام با این قیمت‌های نجومی را نخواهند داشت و احتمال تعطیلی واحدهای کوچک و تمرکز قدرت در دست چند برند بزرگ (انحصار غیررسمی) بسیار زیاد است.

به نظر می‌رسد که موافقت با پیشنهاد انجمن صنایع لبنی برای تدوین دستورالعمل واحد، بیشتر این مساله را نشان می‌دهد که دولت پذیرفته که دیگر قادر به کنترل دستوری قیمت‌ها نیست و این دستورالعمل احتمالاً به سمت قیمت‌گذاری بر اساس عرضه و تقاضا با نظارت سازمان حمایت حرکت خواهد کرد؛ چیزی که در کوتاه‌مدت فشار را بر مصرف‌کننده نهایی چندبرابر می‌کند.

گرانی 100 درصدی شیر خام در اردیبهشت 1405، نه تنها یک شوک اقتصادی، بلکه یک هشدار جدی برای امنیت غذایی است. دولت با این مصوبه، عملاً توپ را به زمین صنایع لبنی انداخته است تا با هماهنگی سازمان حمایت، قیمت‌های جدید را روی کالاها درج کنند. بدون شک، هفته‌های آینده شاهد موج جدیدی از گرانی در ویترین فروشگاه‌ها خواهیم بود که می‌تواند منجر به رکودِ تورمی در این بخش شود.