3 stars - based on 1 reviews

سخنگوی صنعت آب با بیان اینکه 58 شهر کشور و حدود 35 میلیون نفر از جمعیت ایران در شرایط تنش آبی قرار دارند، گفت: توسعه سازه‌های آبی در بالادست رودخانه‌های هریرود و هیرمند نباید بهره‌برداری تاریخی مناطق پایین‌دست را تهدید کند.

به گزارش نسیم اقتصاد به نقل از پایگاه اطلاع‌رسانی وزارت نیرو(پاون)، عیسی بزرگ‌زاده، سخنگوی صنعت آب کشور امروز در جمع اصحاب رسانه با اشاره به آخرین وضعیت بارش‌ها در سال آبی جاری، با بیان اینکه سال آبی از ابتدای مهرماه آغاز می‌شود و تا پایان شهریور ادامه دارد، گفت: در آخرین ماه سال آبی قرار داریم و با وجود احتمال بارش‌های محدود در برخی نقاط، جمع‌بندی نهایی تقریباً مشخص است.
وی افزود: ارتفاع کل بارش‌های کشور حدود 238 میلی‌متر بوده و این عدد در حالی ثبت شده که متوسط بارش کشوری در همین مقطع باید حدود 241 میلی‌متر می‌بود؛ بنابراین میزان بارش کشور حدود یک درصد کمتر از نرمال است.
سخنگوی صنعت آب کشور تأکید کرد: در ادبیات مهندسی، با در نظر گرفتن به‌اضافه و منفی 10 درصد، این میزان همچنان در محدوده نرمال ارزیابی می‌شود.

آب، مسئله‌ای محلی است
بزرگ‌زاده با تأکید بر اینکه «آب امری محلی است» گفت: پرآبی یک نقطه از کشور، حتی در جنوب یا غرب، لزوماً به کار مناطق کم‌آب مانند تهران، مشهد، کرج، اراک و ساوه نمی‌آید، زیرا این مناطق ارتباط هیدرولیکی طبیعی یا مصنوعی با یکدیگر ندارند.
او تصریح کرد: «ماهیت آب، ماهیت مدیریت محلی است و باید این واقعیت را بپذیریم.»
وی در ادامه با اشاره به وضعیت استان‌ها اظهار کرد: تهران، مرکزی، یزد، سیستان و بلوچستان، سمنان، اصفهان، گیلان، قزوین، البرز، مازندران و چهارمحال از جمله استان‌هایی هستند که بین 12 تا 37 درصد کاهش بارش نسبت به نرمال داشته‌اند.
بزرگ‌زاده گفت: این 12 استان همچنان با کاهش بارش مواجه‌اند، اما در برخی موارد، وجود منابع آبی مصنوعی یا انتقالی باعث تفاوت در وضعیت تنش آبی شده است.

قم با وجود کم‌بارشی، تحت تنش نیست/ تهران، البرز و مشهد در صدر تنش آبی شرب
سخنگوی صنعت آب کشور در توضیح وضعیت قم گفت: این استان اگرچه از نظر بارش نسبت به نرمال بیشترین کم‌بارشی را دارد، اما به دلیل اجرای طرح انتقال آب از سرشاخه‌های دز، با تنش آبی مواجه نیست.
وی با اشاره به نقاط دارای تنش آبی شرب گفت: تهران، استان البرز و بخش‌هایی از قزوین که از سد طالقان استفاده می‌کنند، در صدر مناطق دارای تنش آبی قرار دارند.
بزرگ‌زاده همچنین شهر مشهد و خراسان رضوی را از دیگر نقاط دارای تنش آبی شرب دانست و توضیح داد: با وجود اینکه این منطقه حدود 10 درصد بیش از نرمال بارش داشته، اما چون منبع تأمین آب شرب مشهد از سد دوستی است و آب مورد انتظار از کشور همسایه دریافت نشده، مشکل همچنان پابرجاست.
وی همچنین از اراک و ساوه در استان مرکزی به‌عنوان دیگر مناطق دارای تنش آبی نام برد.

53 درصد پرشدگی سدهای کشور
بزرگ‌زاده در بخش دیگری از سخنان خود به وضعیت سدهای کشور اشاره کرد و گفت: اگر همه سدهای کشور را یکجا در نظر بگیریم، درصد پرشدگی سدها در حال حاضر 53 درصد است.
وی افزود: حجم موجود آب مخازن کشور حدود 27 میلیارد و 50 میلیون مترمکعب است؛ در حالی که این رقم در زمان مشابه سال گذشته 20 میلیارد و 400 میلیون مترمکعب بوده است.

ذخایر سدهای تهران همچنان پایین‌تر از میانگین کشور است
ب سخنگوی صنعت آب اعلام کرد که حجم ذخایر سدهای کشور در مقایسه با سال گذشته حدود 7 میلیارد مترمکعب افزایش یافته و درصد پرشدگی مخازن کشور به 53 درصد رسیده است. با این حال، وی تأکید کرد که این وضعیت نباید به شرایط سدهای تهران و کرج تعمیم داده شود.
وی افزود: درصد پرشدگی سدهای تهران حدود 26 درصد است و لازم است واقعیت شرایط منابع آبی برای مردم تهران و کرج به‌درستی اطلاع‌رسانی شود.

تفاوت وضعیت سدهای تهران
سخنگوی صنعت آب با اشاره به آمار سدهای تأمین‌کننده آب تهران گفت: در حال حاضر درصد پرشدگی سد لار حدود 6 درصد، سد ماملو 13 درصد، سد امیرکبیر 86 درصد و سد طالقان 49 درصد است.
وی توضیح داد که سدهای دارای نیروگاه برق‌آبی، از جمله امیرکبیر و لتیان، به دلیل راهبرد وزارت نیرو در مدیریت مخازن، شرایط ذخیره بهتری دارند؛ در مقابل، سدهایی مانند لار و ماملو که نقش کمتری در تولید برق‌آبی دارند، با درصد پرشدگی پایین‌تری مواجه‌اند.
به گفته وی، نگهداشت آب در سدهای دارای نیروگاه، اقدامی هدفمند برای بهره‌برداری هم‌زمان از ذخایر آبی و ظرفیت تولید برق بوده است. این رویکرد امکان استفاده از حجم آب مخزن برای تأمین نیازهای شرب و کشاورزی و نیز بهره‌برداری از ارتفاع آب پشت سد برای تولید برق را فراهم می‌کند.

راهبرد ذخیره‌سازی برای برق‌آبی
سخنگوی صنعت آب با اشاره به مشاهدات شهروندان از وضعیت رودخانه کرج گفت: کاهش رهاسازی از برخی سدها، از جمله امیرکبیر، بخشی از راهبرد مدیریت منابع آب بوده تا ذخایر برای دوره‌های نیاز حفظ شود و تولید برق‌آبی نیز استمرار داشته باشد.
وی افزود: با وجود قرار گرفتن در ماه پایانی تابستان و بهره‌برداری از ظرفیت نیروگاه‌های برق‌آبی در طول این فصل، درصد پرشدگی زنجیره سدهای کارون به 74 درصد، سد دز به 75 درصد، سد کرخه به 50 درصد و سد گتوند به 64 درصد رسیده است.
به گفته وی، ذخیره‌سازی آب در این سدها با هدف پشتیبانی از شبکه برق کشور انجام شده و نیروگاه‌های برق‌آبی در سال جاری نقش مؤثری در تأمین انرژی ایفا کرده‌اند.

ثبت تولید 11 هزار مگاوات برق‌آبی
سخنگوی صنعت آب اظهار کرد: ظرفیت نصب‌شده نیروگاه‌های برق‌آبی کشور بیش از 12 هزار مگاوات است و در مقطعی از سال جاری، حدود 11 هزار مگاوات برق از این نیروگاه‌ها وارد شبکه شده است؛ رقمی که نقش قابل‌توجهی در پایداری شبکه برق کشور داشته است.
وی افزود: سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده طی دهه‌های گذشته در توسعه سدها و نیروگاه‌های برق‌آبی، در سال جاری به کمک شبکه انرژی کشور آمد و این ظرفیت می‌تواند در صورت حفظ ذخایر و نبود محدودیت‌های شدید در تأمین سایر سوخت‌ها، در سناریوهای تأمین برق زمستان نیز مورد استفاده قرار گیرد.

سد دوستی و کاهش ورودی از هریرود
سخنگوی صنعت آب در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت سد دوستی گفت: این سد، مخزنی مشترک میان ایران و ترکمنستان بر روی رودخانه هریرود در مرز دو کشور است و بهره‌برداری از آن بر اساس قرارداد دوجانبه و به‌صورت برابر انجام می‌شود.
وی افزود: منبع اصلی تأمین آب سد دوستی، جریان‌های ورودی از حوزه هریرود و بالادست شهر هرات در افغانستان است. هرچند بخشی از آب از سرشاخه‌های داخلی وارد مخزن می‌شود، اما سهم آن‌ها در تأمین آب سد قابل‌توجه نیست.
به گفته وی، توسعه سدسازی در بالادست هریرود، از جمله احداث سد سلما، بر وضعیت جریان‌های ورودی این رودخانه و در نتیجه ذخایر سد دوستی اثرگذار بوده است.

تأکید بر لزوم رعایت حقابه‌های تاریخی هریرود و هیرمند
سخنگوی صنعت آب با اشاره به وضعیت ورودی آب به سد دوستی اظهار کرد: توسعه‌های انجام‌شده در بالادست حوزه هریرود، از جمله احداث سد سلما که از بزرگ‌ترین سدهای این حوضه به‌شمار می‌رود، روند تاریخی و عرفی ورود آب به این رودخانه را با اختلال مواجه کرده است.
وی افزود: ایران بارها از مسیرهای دیپلماتیک اعتراض خود را نسبت به این شرایط اعلام کرده و انتظار دارد کشور همسایه با رعایت اصول حسن همجواری، عرف تاریخی و قواعد بین‌المللی، نسبت به رهاسازی آب اقدام کند.

توسعه بالادست نباید حقابه پایین‌دست را تهدید کند
سخنگوی صنعت آب تأکید کرد: توسعه در بالادست هریرود و هیرمند باید به‌گونه‌ای باشد که متعرض بهره‌برداری‌های تاریخی در پایین‌دست نشود. کانون‌های جمعیتی و تمدنی مستقر در پایین‌دست این حوضه‌ها نباید با تهدید کم‌آبی مواجه شوند.
وی با بیان اینکه وضعیت هریرود در مقایسه با هیرمند بهتر است، گفت: در حوزه هیرمند، با وجود افزایش نسبی ورودی آب در سال جاری نسبت به چند سال گذشته، حقابه کامل ایران همچنان تأمین نشده است.
به گفته وی، افزایش ورودی آب هیرمند در سال جاری حاصل رایزنی‌ها، همکاری نسبی کشور همسایه و پیگیری‌های وزارت نیرو و وزارت امور خارجه بوده است؛ اما این میزان هنوز با حقابه‌ای که باید در اختیار ایران قرار گیرد، فاصله دارد.

وضعیت نگران‌کننده سد دوستی و برخی مخازن مرکزی
سخنگوی صنعت آب با اشاره به شرایط ذخایر سدها گفت: سد دوستی در خراسان رضوی تنها حدود 3 درصد پرشدگی دارد که وضعیتی بسیار نامطلوب به شمار می‌رود.
وی پیش‌تر نیز وضعیت ذخایر سدهای تهران و البرز را تشریح کرده و بر ضرورت توجه ویژه به شرایط آبی این مناطق تأکید کرده بود. به گفته او، سدهای ساوه و کمال‌صالح در استان مرکزی نیز از جمله مخازنی هستند که باید با حساسیت بیشتری مدیریت شوند.

تهران، مشهد و اراک در کانون تنش آبی
سخنگوی صنعت آب اظهار کرد: اگر بخواهیم مناطق دارای تنش آبی را در سال جاری مشخص کنیم، تهران بزرگ شامل مناطق 22گانه شهر تهران، استان البرز و بخش‌هایی از استان قزوین، خراسان رضوی با تأکید بر مشهد و استان مرکزی با تمرکز بر شهرهای اراک و ساوه، در زمره نقاط حساس قرار دارند.
وی افزود: در مجموع، 58 شهر از حدود یک‌هزار و 500 شهر مهم کشور با تنش آبی مواجه‌اند. همچنین 12 استان کم‌بارش وجود دارد که حدود 35 میلیون نفر از جمعیت کشور را در بر می‌گیرد.

کاهش گستره تنش آبی نسبت به سال گذشته
سخنگوی صنعت آب با مقایسه وضعیت امسال و سال گذشته گفت: سال گذشته حدود دو سوم کشور در شرایط کم‌بارشی و یک سوم کشور در وضعیت پربارشی قرار داشت؛ شرایطی که نزدیک به 65 میلیون نفر را در معرض تنش آبی قرار می‌داد.
وی ادامه داد: امسال این نسبت تغییر کرده است؛ حدود دو سوم کشور شرایط پربارشی را تجربه می‌کنند و حدود یک سوم کشور در معرض تنش آبی هستند که جمعیتی نزدیک به 35 میلیون نفر را شامل می‌شود.

بارش محلی معیار قضاوت درباره کل کشور نیست
وی با تأکید بر تنوع اقلیمی ایران گفت: ایران کشوری پهناور با اقلیم‌های گوناگون است و نمی‌توان شرایط بارندگی یک منطقه را به کل کشور تعمیم داد. ممکن است در یک منطقه بارش‌های مستمر رخ دهد، اما هم‌زمان منطقه‌ای دیگر با خشکسالی یا تنش آبی مواجه باشد.
سخنگوی صنعت آب افزود: وجود کوهستان، بیابان، کوهپایه و تنوع جغرافیایی سبب شده است که ایران همواره به‌طور هم‌زمان شرایط آب‌وهوایی متفاوتی را تجربه کند. از این رو، برداشت عمومی از بارندگی در یک منطقه نباید موجب تصور بهبود وضعیت آب در سراسر کشور شود.

ال‌نینو نشانه قطعی ترسالی نیست
وی درباره احتمال وقوع پدیده ال‌نینو نیز گفت: داده‌های اقلیمی و پیش‌بینی‌های مراکز معتبر جهانی، وقوع یک ال‌نینوی قوی را با احتمال بالا نشان می‌دهد. ال‌نینو ناشی از تغییر دمای سطح آب در بخش‌هایی از اقیانوس آرام است و می‌تواند بر الگوی گردش جو و توزیع بارش در مناطق مختلف جهان اثر بگذارد.
سخنگوی صنعت آب تأکید کرد: با این حال، ال‌نینو یک پدیده احتمالاتی است و نمی‌توان آن را تضمینی برای ترسالی یا وقوع سیلاب در همه نقاط کشور دانست. در سال‌های گذشته نیز مواردی وجود داشته که هم‌زمان با ال‌نینو، برخی مناطق کشور با بارش و سیلاب و برخی دیگر با خشکسالی مواجه بوده‌اند.
وی گفت: نتیجه این پیش‌بینی‌ها برای دستگاه‌های مسئول، ضرورت آمادگی در برابر سناریوهای مختلف از جمله وقوع سیلاب است و وزارت نیرو اقدامات و مکاتبات لازم را برای آماده‌سازی دستگاه‌های مرتبط دنبال کرده است.

سیلاب، بحران مزمن کم‌آبی کشور را حل نمی‌کند
بزرگ‌زاده با اشاره به ابلاغ دستورالعمل‌های لازم برای نحوه اقدام پیش، حین و پس از وقوع سیلاب اظهار کرد: وزارت کشور، استانداری‌ها، شهرداری‌ها، وزارت نیرو و سازمان‌های مدیریت بحران وظایف مشخصی در این زمینه دارند. شهرداری‌ها باید پیش از بارش‌های پاییزی، نسبت به پاکسازی آبراهه‌ها و مجاری عبور آب در شهرها، رفع گرفتگی‌ها و موانع اقدام کنند.
وی افزود: مدیریت مخازن سدها نیز باید به‌گونه‌ای انجام شود که امکان مهار و «تله‌اندازی» سیلاب فراهم باشد. در این زمینه دستورالعمل‌های لازم به همکاران ابلاغ شده و تیم‌های عملیاتی نیز در آماده‌باش قرار گرفته‌اند.

پیش‌بینی سیلاب و بسیج پیش از وقوع حادثه
بزرگ‌زاده با تأکید بر اهمیت ارتقای دقت سامانه‌های پیش‌بینی گفت: سامانه‌های پیش‌بینی سازمان هواشناسی و وزارت نیرو می‌توانند وقوع سیلاب را از چند روز تا یک هفته پیش از حادثه پیش‌بینی کنند. بر مبنای این پیش‌بینی‌ها، لازم است تیم‌های عملیاتی بسیج و در وضعیت آماده‌باش قرار گیرند.
وی خواستار همراهی وزارت کشور، شهرداری‌ها و سازمان مدیریت بحران در اطلاع‌رسانی به‌موقع شد و گفت: شهروندان نیز باید هشدارهای کوتاه‌مدت را جدی بگیرند و از قرار گرفتن در معرض خطر خودداری کنند.

دوری از مسیر سیلاب، اصلی‌ترین راه کاهش خطر
سخنگوی صنعت آب با بیان اینکه نخستین راه مقابله با خطرات طبیعی، دوری از محل خطر است، اظهار کرد: شهروندان باید از بستر و حریم رودخانه‌ها، مسیل‌ها، پل‌ها، سازه‌های تقاطعی و نقاط مستعد ریزش در زمان بارش و سیلاب فاصله بگیرند.
وی افزود: نباید در بستر رودخانه یا حاشیه‌های پرخطر آن، افراد، سرمایه و وسایل ارزشمند مستقر شوند. استفاده‌های کشاورزی نیز در این مناطق باید به‌گونه‌ای باشد که در صورت وقوع سیلاب، خسارت انسانی و اقتصادی به حداقل برسد.
بزرگ‌زاده تصریح کرد: اطلاع‌رسانی درباره احتمال سیلاب یک مسئولیت ملی است و نباید شرایطی ایجاد شود که شهروندان، با وجود اطلاع از خطر، در معرض سیلاب قرار گیرند.

بارش‌های سیلابی، جایگزین مدیریت مصرف نیست
وی در ادامه هشدار داد: برخورد سخت‌گیرانه با مخاطرات سیلابی نباید موجب ساده‌سازی مسئله آب شود؛ اینکه تصور شود یک یا چند رخداد سیلابی می‌تواند مشکل مزمن کم‌آبی و خشکسالی کشور را حل کند، نادرست است.
بزرگ‌زاده گفت: در دهه‌های گذشته، برداشت از منابع آب زیرزمینی به حدی بوده که کشور با بدهی حدود 150 تا 160 میلیارد مترمکعبی در این منابع مواجه است و چنین کسری بزرگی با بارش‌ها و سیلاب‌های مقطعی جبران نمی‌شود.
وی ادامه داد: حدود 80 درصد تالاب‌های کشور در معرض خشکسالی قرار دارند و ورود آب به تالاب‌ها در یک سال پربارش نیز تضمینی برای پایداری آن‌ها در سال‌های خشک آینده نیست. بنابراین، نباید تصور شود که با یک سال پربارش می‌توان از ضرورت مدیریت مصرف، حفاظت از منابع آب و برنامه‌ریزی بلندمدت عبور کرد.

سرانه آب ایران کمتر از متوسط جهانی است
سخنگوی صنعت آب با مقایسه وضعیت بارش در ایران و جهان اظهار کرد: حتی در سال‌های نرمال، میانگین بارش ایران حدود 245 میلی‌متر است؛ در حالی که متوسط بارش جهانی بیش از 750 میلی‌متر برآورد می‌شود. به این ترتیب، منابع آب در دسترس هر ایرانی حدود یک‌سوم تا یک‌چهارم متوسط جهانی است.
وی خاطرنشان کرد: حدود 75 تا 80 درصد مساحت کشور در اقلیم خشک، نیمه‌خشک و فراخشک قرار دارد؛ از این‌رو، مدیریت مصرف آب برای ایران یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی دائمی است.
بزرگ‌زاده افزود: اگرچه با احداث سدها و توسعه زیرساخت‌ها، حجم آب قابل بهره‌برداری در مقایسه با گذشته افزایش یافته است، اما با توجه به افزایش جمعیت و محدودیت منابع، آب در دسترس به ازای هر نفر نسبت به گذشته بسیار کمتر شده است.

کاهش سرانه آب تجدیدپذیر کشور به یک‌ششم در مقایسه با دهه‌های گذشته
بزرگ‌زاده با تأکید بر لزوم پرهیز از رفتارهای هیجانی و تحلیل‌های غیرکارشناسی در فضای مجازی نسبت به پدیده‌های جوی، اظهار داشت: اقلیم فلات ایران در طول تاریخ همواره بر پایه قناعت و سازگاری شکل گرفته است. بارش‌های مقطعی در بخش‌های محدودی از البرز و زاگرس نباید مبنای قضاوت کلی قرار گیرد؛ کمااینکه در مناطق شمالی نیز تمرکز بالای جمعیت، چالش‌های جدی در حوزه دفع پساب، پسماند و آلودگی سفره‌های آب زیرزمینی ایجاد کرده است.
وی با اشاره به پیش‌بینی‌های مرتبط با پدیده ال‌نینو و احتمال وقوع بارش‌های پاییزی و رواناب در برخی مناطق جنوب، جنوب‌غرب، غرب و شمال کشور تصریح کرد: بروز بارش‌های فصلی و حتی رخداد سیلاب به‌هیچ‌وجه به معنای برطرف شدن تنگناهای آبی یا بی‌نیازی از مدیریت مصرف نیست و ظرفیت زیست‌بوم کشور همچنان نیازمند پایش و همراهی مستمر در بخش تقاضا است.

بهبود مقطعی تراز دریاچه ارومیه
سخنگوی صنعت آب در ادامه به تشریح وضعیت حوضه آبریز دریاچه ارومیه پرداخت و گفت: حجم آب دریاچه ارومیه در دوم شهریورماه به حدود 2 میلیارد و 980 میلیون متر مکعب رسیده است که در مقایسه با رقم ناچیز 370 میلیون متر مکعب در زمان مشابه سال گذشته، رشدی معادل 2 میلیارد و 600 میلیون متر مکعب را نشان می‌دهد. 
بزرگ‌زاده تأکید کرد: بهبود نسبی تراز دریاچه ارومیه ناشی از همراهی طبیعت نباید موجب غفلت از تعهدات و برنامه‌های مصوب شود. راهبرد اصلی نجات این پهنه آبی بر پایه کاهش 40 درصدی مصارف بخش کشاورزی و ساماندهی سطوح زیر کشت استوار است و افزایش مقطعی نزولات جوی نباید مانع از اجرای این تکالیف مدیریتی شود.
وی همچنین با اشاره به مبانی علمی تعیین تراز اکولوژیک دریاچه ارومیه افزود: بر اساس محاسبات کارشناسی، تراز اکولوژیک دریاچه 1274.10 متر بالاتر از سطح آب‌های آزاد تعیین شده است که در این تراز، وسعت دریاچه به 4 هزار و 635 کیلومتر مربع و حجم ذخیره آب آن به 15 میلیارد و 500 میلیون متر مکعب می‌رسد.
سخنگوی صنعت آب خاطرنشان کرد: با وجود پیشینه ثبت احجام بالاتر در دوره‌های تاریخی، در حال حاضر با حجم فعلی نزدیک به 3 میلیارد متر مکعب، دریاچه ارومیه همچنان با تراز اکولوژیک مصوب فاصله‌ای حدود 12 میلیارد و 500 میلیون متر مکعبی دارد که جبران آن نیازمند تداوم اقدامات ساختاری و غیرساختاری است.

لینک کوتاه
ذخایر سدهای تهران وزارت نیرو ذخیره‌سازی برق‌آبی حقابه‌های تاریخی هریرود و هیرمند

اخبار مرتبط

نظرات شما