به گزارش نسیم اقتصاد به نقل از ایسنا، دانشمندان به تازگی نتایج اولین آزمایش بالینی یک داروی ضد رتروویروسی جدید را در افراد مبتلا به HIV-1 اعلام کرده‌اند که نشان می‌دهد می‌تواند ابزاری بسیار مفید در درمان این ویروس باشد.

این دارو در حال حاضر با نام «VH-499» (مخفف VH4011499) شناخته می‌شود و با مهار پروتئین کپسید ویروس عمل می‌کند که بدون آن HIV نمی‌تواند به سطوح مضر یا قابل انتقال تکثیر شود.

رولان گریسل(Rulan Griesel)، داروشناس بالینی و تیمش در مقاله‌ای که نتایج این آزمایش بالینی را اعلام می‌کند، نوشتند: پیشرفت‌ها در مراقبت و پیشگیری، HIV-1 را به یک بیماری مزمن قابل کنترل تبدیل کرده و میزان انتقال را کاهش داده است.

وی افزود: در حالی که بسیاری از افراد با رویکردهای فعلی [ضد رتروویروسی] به سرکوب پایدار دست می‌یابند، برخی همچنان با چالش‌هایی در رابطه با تداخلات دارویی، پایبندی، تحمل، انگ و دسترسی مواجه هستند.

قرص VH-499، دارویی که آزمایش‌های پیش‌بالینی آزمایشگاهی خود را با موفقیت پشت سر گذاشت، با تداخل در توانایی ویروس در تولید پوسته پروتئینی خود که به عنوان کپسید(capsid) شناخته می‌شود، عمل می‌کند.

آزمایش‌های پیش‌بالینی، توانایی آن را در جلوگیری از تکثیر HIV-1، قوی توصیف کردند.

اکنون یک آزمایش فاز 2a تصادفی، دوسوکور و کنترل‌شده با دارونما نشان داده است که این دارویی است که ارزش بررسی کامل را دارد.

لازم به ذکر است که این پژوهش توسط یک شرکت داروسازی بریتانیایی موسوم به «ViiV Healthcare» بنیان نهاده شده و با یک سرمایه‌گذاری مشترک از شرکت‌های فایزر(Pfizer) و GSK تأمین مالی شده است، بنابراین برخی منافع شخصی در سودآوری از توسعه این دارو وجود دارد، چرا که برخی از اعضای این تیم تحقیقاتی، کارمندان شرکت‌های ViiV Healthcare و GSK هستند.

با این حال، یافته‌های آزمایش بالینی به عنوان بخشی از فرآیند بررسی علمی، قبل از انتشار در مجله Clinical Infectious Diseases انجمن بیماری‌های عفونی آمریکا به طور مستقل تأیید شده‌اند.

داروی VH-499 برای اولین بار در بزرگسالان بدون HIV-1 در نتایج ارائه شده در سال 2024 توسط تیمی به رهبری GSK آزمایش شد.

آن آزمایش فاز 1 مشخص کرد که این دارو توسط بزرگسالان بدون HIV-1 به خوبی تحمل می‌شود، اما این مرحله بعدی جایی است که می‌توانیم واقعاً پتانسیل آن را ببینیم.

برای آزمایش فاز 2a، تعداد 23 بزرگسال مبتلا به HIV-1 که هیچ نوع درمان ضد رتروویروسی را شروع نکرده بودند، شرکت کردند.

در روز اول آزمایش، به 20 نفر از شرکت‌کنندگان VH-499 به عنوان قرص خوراکی با دوز 25، 100 یا 250 میلی‌گرم داده شد و به 3 نفر نیز دارونما داده شد.

آنها این دوزها را در روز ششم تکرار کردند. سپس در روز یازدهم، همه شرکت‌کنندگان یک رژیم درمانی ضد رتروویروسی استاندارد را شروع کردند.

قبل از شروع درمان، همه شرکت‌کنندگان بیش از 3000 نسخه از ویروس در هر میلی‌لیتر پلاسمای خون داشتند؛ چیزی که به عنوان بار ویروسی بالا در نظر گرفته می‌شود.

تا روز یازدهم، هر کسی که در طول مطالعه VH-499 مصرف کرده بود، شاهد کاهش بار ویروسی خود بود.

ممکن است متوجه شوید که این کاهش‌ها تا حدودی وابسته به دوز بودند، به این معنی که افرادی که دوز بالاتری از VH-499 مصرف کرده بودند، بیشترین اثرات را مشاهده کردند.

در همین حال، افراد گروه دارونما تقریباً هیچ تغییری در بار ویروسی خود مشاهده نکردند.

نویسندگان این مطالعه گفتند: ما نشان دادیم که VH-499 فعالیت ضد ویروسی بسیار قدرتمندی دارد، به خوبی تحمل می‌شود و در بزرگسالان مبتلا به HIV-1 که در درمان ضد رتروویروسی بی‌تجربه بودند، مشخصات ایمنی مطلوبی دارد.

این آزمایش جدید همچنین تأیید می‌کند که این دارو به طور قابل توجهی با آنزیم CYP3A4 تداخل ندارد. این یک مزیت است، زیرا CYP3A4 اغلب در مورد درمان‌های HIV در معرض تداخلات دارویی ناخواسته قرار می‌گیرد.

داروی لناکاپاویر(Lenacapavir) که با نام تجاری Yeztugo به بازار عرضه می‌شود، یکی دیگر از داروهای درمان و پیشگیری از HIV است.

این دارو اغلب هر 6 ماه یک بار به صورت تزریقی تجویز می‌شود و در تمام طول درمان، اثر خود را حفظ می‌کند، بنابراین مطمئناً از نظر پوشش‌دهی، نسبت به VH-499 و سایر مهارکننده‌های کپسید برتری دارد. حتی مجله Science آن را در سال 2024 «پیشرفت سال» نامید.

شاید از خود بپرسید که VH-499 چگونه در برابر این داروی طلایی شانس دارد. باید گفت که «لناکاپاویر» یک نقطه ضعف دارد و آن اینکه مشخص شده است که بر آن آنزیم CYP3A4 تأثیر می‌گذارد، به این معنی که ممکن است برای افرادی که با مشکلات سلامتی متعددی مواجه هستند و داروهای مختلفی مصرف می‌کنند، ایده‌آل نباشد.

بسته به اینکه آن داروهای دیگر چه هستند، «لناکاپاویر» ممکن است منع مصرف داشته باشد. یعنی ترکیب داروها به نوعی باعث آسیب می‌شود یا بر دوز تأثیر می‌گذارد.

نویسندگان این مطالعه جدید پیشنهاد می‌کنند که VH-499 می‌تواند برای افرادی که بیماری‌های همراه یا مصرف همزمان چند دارو دارند، مفید باشد.

آزمایش‌های پیش‌بالینی که VH-499 را در برابر مجموعه‌ای از سویه‌های آزمایشگاهی و ویروس‌های کایمریک قرار دادند، نشان داد که این دارو به‌طور مؤثری مراحل اولیه و نهایی تکثیر HIV-1 را مهار می‌کند و پروفایل‌های مقاومتی مشابه لناکاپاویر دارد.

البته تا زمان آزمایش‌های فاز 3، یعنی زمانی که دارو به گروه بسیار بزرگ‌تری از افراد داده شود و محققان رسماً آن را با درمان‌های موجود مقایسه کنند، نمی‌دانیم VH-499 واقعاً چه چیزی ارائه می‌دهد. تنها پس از آزمایش‌های فاز 3 است که داروها به بازار عرضه می‌شوند.

پژوهشگران می‌گویند: یافته‌های ما از پتانسیل VH-499 برای تنوع‌بخشی به درمان‌های طولانی‌اثر پشتیبانی می‌کند و نویدبخش پیشرفت در جهت هدف UNAIDS 2030 برای پایان دادن به انتقال HIV-1 به عنوان یک تهدید برای سلامت عمومی است.