به گزارش نسیم اقتصاد، دستور روز گذشته رئیس‌جمهور بر تسریع در حذف یارانه سه دهک بالای درآمدی از عزم دولت برای این منظور حکایت دارد. مجلس نیز در این زمینه با دولت همسو است. مطابق لایحه بودجه 1404 مجلس دولت را مکلف کرد تا در سال جاری یارانه نقدی خانوارهای پردرآمد را حذف و منابع آن را به افزایش اعتبار کالابرگ خانوارهای تحت پوشش نهادهای حمایتی و یا سه دهک پایین درآمدی جامعه اختصاص دهد.
 
پس از واریز جدیدترین یارانه نقدی 300 هزار تومانی دهک‌های چهارم تا نهم در 31 فروردین 1404 اعداد و ارقام از حذف 436 هزار نفر از دریافت یارانه حکایت داشت. سپس احمد میدری وزیر کار اعلام کرد که در دولت چهاردهم تا کنون یارانه 750 هزار نفر قطع شده که 150 هزار نفرشان مقیم خارج از کشور بودند.
 
در ماه گذشته نیز اعداد و ارقام ارائه شده توسط سازمان هدفمندی نشان داد که حدود 53 هزار نفر به یارانه‌بگیران دهک‌های اول تا سوم افزوده شده و تعداد آنها از 27 میلیون و 881 هزار و 801 نفر به 27 میلیون و 934 هزار و 557 نفر افزایش یافته است.
 
البته ورود افراد از یک دهک و ورود به دهک دیگر بر اساس آیتم‌های وسع‌سنجی صورت می‌گیرد که دو بار در سال انجام می‌شود؛ بدین ترتیب که هر دهک از لحاظ جمعیتی همواره ثابت و بطور متوسط شامل 8.5 میلیون نفر است؛ بنابراین در صورتی که در هر مرحله از وسع سنجی افرادی از دهک 10 خارج شده و به دهک های پایین تر بروند، دقیقا معادل تعداد همان افراد از دهک‌های پایین‌تر به دهک 10 اضافه می‌شوند. طبق بند (د) تبصره (17) قانون بودجه کل کشور سال 1402، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی مکلف به دهک بندی خانوارها دوبار در سال شده است، لذا دهک خانوار افراد تا دوره دهک‌بندی بعدی غیر قابل تغییر بوده و مجدداً با دریافت داده‌های ثبتی اقتصادی و اجتماعی ارزیابی خواهد شد.
 
ثروتمندان از یارانه 300 هزار تومانی کـَنده می‌شوند!؟
 
فرآیند حذف یارانه ثروتمندان آن‌طور که مسعود پزشکیان انتظار دارد پیش نمی‌رود. رئیس‌جمهور اخیرا بر تسریع در اجرای تکلیف وزارت تعاون برای حذف یارانه سه دهک بالای درآمدی و تخصیص منابع آن به سه دهک پایین تاکید و خاطرنشان کرد: مشکل اجرای این تکلیف فقدان داده‌های صحیح، دقیق و به‌روز است؛ اما این بهانه و توجیه قابل قبولی برای عدم اجرای تکالیف و قوانین نیست.
 
در حال حاضر ماهانه 26 هزار و 320 میلیارد تومان (همت) یارانه نقدی از سوی دولت به شکل عمومی پرداخت می‌شود که 11 هزار و 120 میلیارد تومان به دهک‌های اول تا سوم و 15 هزار و 200 میلیارد تومان به دهک‌های چهارم تا نهم اختصاص می‌یابد.
 
بر اساس آمار بهمن 1403 حدود 51 میلیون نفر در دهک‌های چهارم تا نهم به صورت ماهانه یارانه دریافت می‌کنند. در سال‌هایی هم که از افراد خواسته شد به صورت داوطلبانه از دریافت یارانه انصراف دهند 90 درصد مردم اعلام کردند که می‌خواهند یارانه همچنان به آنها اختصاص یابد. در حالی که نتایج آمارگیری هزینه و درآمد خانوارهای شهری در سال 1402 نشان داد دهک دهم به طور متوسط حدود 590 میلیون تومان خرج کرده‌اند که 13 برابر بیشتر از 47 میلیون تومان هزینه دهک اول است.
 
ثروتمندان از یارانه 300 هزار تومانی کـَنده می‌شوند!؟
 
شکاف درآمد و هزینه میان اقشار جامعه از سال‌ها قبل دولت و مجلس را بر آن داشت تا نسبت به قطع یارانه ثروتمندان اقدام کنند اما نبود داده‌ها و زیرساخت‌های لازم تا کنون اجازه اجرای کامل این طرح را نداده است.
 
اخیرا وزارت رفاه، لایحه‌ای دو فوریتی به دولت برای ارسال به مجلس ارائه کرده تا شیوه اجرای تصمیم حذف یارانه دهک‌های بالا شفاف‌سازی شود.
 
از سوی دیگر طبق گفته میدری، افرادی که یارانه‌شان قطع شده، می‌توانند اعتراض کنند و از آن‌ها خواسته می‌شود که درآمد ماهانه خود را اعلام کنند. اگر پس از بررسی‌ها مشخص شد که افراد اطلاعات درستی ارائه کرده‌اند و زیر سقف تعیین‌شده درآمد دارند، یارانه آن‌ها بازگردانده خواهد شد اما اگر اطلاعات غلط داده باشد پیشنهاد وزارت کار این است که دیگر مشمول هیچ نوع یارانه‌ای ازجمله دریافت وام یا زمین یارانه‌ای نشوند و در همه کشورها، ارائه اطلاعات نادرست به دولت مجازات سنگینی دارد.
 
در سالهای گذشته پرداخت یارانه برای همه مشمولان، بیستم هر ماه انجام می‌شد؛ اما از بهمن‌ماه سال 1402 پرداخت‌ یارانه براساس زمان‌بندی انجام می‌شود. بدین‌ترتیب مستمری مددجویان کمیته امداد امام خمینی (ره) و سازمان بهزیستی کشور بیستم هرماه، یارانه نقدی و معیشتی خانوار دهک‌های یک تا سه به مبلغ 400 هزار تومان به ازای هر نفر بیست و پنجم هر ماه، یارانه نقدی و معیشتی سایر خانوارهای مشمول به ازای هر نفر 300 هزار تومان سی‌ام هر ماه و یارانه دارو و هزینه حمل‌ونقل و ذخیره‌سازی سوخت، از ابتدای ماه واریز می‌شود.
 
تا کنون هفت میلیون نفر از افراد غیرنیازمند از لیست دریافت یارانه خارج شده‌اند که طبق قانون باید این عدد به 18 میلیون نفر برسد؛ برنامه‌ای که در قالب لایحه بودجه 1404 در کمیسیون اجتماعی مجلس با حضور رییس مجلس و وزیر کار در دستور کار قرار گرفت و به نظر می‌رسد عزم دولت و مجلس برای اجرای آن جدی است.