به گزارش نسیم اقتصاد به نقل از مهر، مهدی پریان گفت: تولید واکسن، تنها به دانش فنی و توان علمی وابسته نیست؛ این صنعت راهبردی برای تداوم و توسعه فعالیت خود به سرمایه‌گذاری مستمر، زیرساخت‌های به‌روز، نیروی انسانی متخصص و بازاری قابل پیش‌بینی نیاز دارد.

وی افزود: در ایران، با وجود برخورداری از ظرفیت‌های علمی و تجربی ارزشمند در مجموعه‌هایی مانند مؤسسه تحقیقات واکسن و سرم‌سازی رازی و انستیتو پاستور ایران، چالش‌های اقتصادی و ساختاری، مسیر توسعه این صنعت را با دشواری‌هایی مواجه کرده است.

پریان گفت: یکی از مهم‌ترین مسائل، فاصله میان قیمت خرید واکسن‌های تولید داخل و هزینه‌های واقعی تولید است. زمانی که قیمت‌گذاری محصولات با هزینه‌های تأمین مواد اولیه، تولید، کنترل کیفیت و سرمایه‌گذاری مجدد تناسب نداشته باشد، تولید کننده منابع کافی برای توسعه فعالیت‌های خود در اختیار نخواهد داشت. در چنین شرایطی، حتی مجموعه‌هایی با سابقه طولانی و توان علمی قابل توجه نیز در تأمین منابع مورد نیاز برای نوسازی خطوط تولید و ارتقای فناوری با محدودیت روبه‌رو می‌شوند.

وی ادامه داد: این مسئله زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که بدانیم ایجاد و توسعه زیرساخت‌های تولید واکسن، سرمایه‌گذاری سنگینی می‌طلبد و دستیابی به تولید اقتصادی و رقابت‌پذیر، به تیراژ مناسب وابسته است. تجربه کشورهای موفقی مانند هند نشان می‌دهد که تولید انبوه و بهره‌گیری از اقتصاد مقیاس، نقش مهمی در کاهش هزینه تمام‌ شده و افزایش توان رقابت در بازار جهانی دارد؛ ظرفیتی که دستیابی به آن برای تولیدکنندگان ایرانی، تحت تأثیر تحریم‌ها و محدودیت‌های صادراتی، آسان نیست.

معاون تولید و رئیس مجتمع تولیدی تحقیقاتی انستیتو پاستور ایران افزود: از سوی دیگر، نبود قراردادهای بلندمدت و تضمین‌شده خرید، چشم‌انداز سرمایه‌گذاری در این حوزه را با عدم اطمینان مواجه می‌کند. تولیدکننده‌ای که از بازار آینده محصول خود اطمینان ندارد، نمی‌تواند با اطمینان برای توسعه خطوط تولید، انتقال فناوری و تحقیق و توسعه برنامه‌ریزی کند. بنابراین، اصلاح نظام قیمت‌گذاری و ایجاد بازار قابل پیش‌بینی برای محصولات داخلی، نه یک مطالبه صرفاً اقتصادی، بلکه ضرورتی برای حفظ امنیت و پایداری تأمین واکسن در کشور است.

پریان تأکید کرد: در کنار مسائل اقتصادی، تعدد نهادهای تصمیم‌گیر و طولانی بودن فرایندهای نظارتی نیز از موانع توسعه اکوسیستم واکسن به شمار می‌رود. تجربه دوران کرونا نشان داد که با طراحی سازوکارهای متناسب با شرایط اضطراری می‌توان فرایندهای بررسی و صدور مجوز را تسریع کرد. حفظ و استفاده از این تجربه، همراه با تقویت هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول و مشارکت تولیدکنندگان در تصمیم‌گیری‌های مرتبط با برنامه ایمن‌سازی کشور، می‌تواند به بهبود شرایط تولید کمک کند.

وی افزود: چالش دیگر، فرسودگی زیرساخت‌ها و دشواری دسترسی به تجهیزات، قطعات یدکی و فناوری‌های پیشرفته است. وابستگی به واردات مواد اولیه و محدودیت انتقال فناوری، ضرورت سرمایه‌گذاری هدفمند در پلتفرم‌های نوین تولید واکسن را دوچندان می‌کند. در این میان، مهاجرت نیروی انسانی متخصص نیز تهدیدی جدی برای آینده این صنعت است؛ چراکه حفظ سرمایه انسانی، به اندازه تأمین تجهیزات و منابع مالی اهمیت دارد.

پریان گفت: نگاهی به تجربه کشورهای دیگر نشان می‌دهد که مسیر واحدی برای توسعه صنعت واکسن وجود ندارد. هند با ترکیب ظرفیت‌های دولتی و خصوصی و تکیه بر تولید انبوه و صادرات، کوبا با پیوند میان پژوهش و تولید و برزیل با توسعه مشارکت‌های عمومی و خصوصی، الگوهای متفاوتی را دنبال کرده‌اند. وجه مشترک این تجربه‌ها، توجه به پیوند میان سیاست‌گذاری، سرمایه‌گذاری، فناوری و بازار است.

وی افزود: برای صنعت واکسن ایران نیز عبور از حمایت‌های پراکنده و پروژه‌محور و حرکت به سمت توسعه پلتفرم‌های پایدار تولید، می‌تواند راهبردی مؤثر باشد. بازنگری در سیاست‌های قیمت‌گذاری و خرید، انعقاد قراردادهای چندساله برای واکسن‌های اولویت‌دار، انتقال فناوری، حمایت هدفمند از تولید داخلی بر مبنای کیفیت، ایمنی، اثربخشی و قیمت رقابتی و تقویت هماهنگی میان تولیدکنندگان، از اقداماتی است که می‌تواند زمینه‌ساز این تحول باشد.

پریان در پایان اظهار داشت: صنعت واکسن، بخشی از زیرساخت راهبردی سلامت کشور است و پایداری آن را نمی‌توان صرفاً با اتکا به توان علمی و تلاش متخصصان تضمین کرد. نوسازی زیرساخت‌ها، حفظ نیروی انسانی و تقویت ظرفیت تولید داخلی، مستلزم سیاست‌های اقتصادی و حمایتی متناسب با واقعیت‌های این صنعت است. اصلاح نظام قیمت‌گذاری در این میان، نقطه آغاز مهمی برای بازسازی توان تولیدی و تضمین آینده صنعت واکسن کشور خواهد بود.