به گزارش نسیم اقتصاد، دکتر نادر توکلی با حضور در استودیو خبر ایسنا و در گفت‌وگویی تفصیلی، درباره اجرای برنامه پزشکی خانواده اظهار کرد: هنگامی که از برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع سخن به میان می‌آید منظور حضور یک پزشک نیست؛ چراکه تیم سلامت در این برنامه حضور دارد. براساس تجربیات جهانی، اگر کشوری بتواند نظام پزشکی خانواده و نظام ارجاع مناسب را پیاده کند، آثار بلندمدت و منافع قابل‌توجهی در نظام سلامت آن کشور ایجاد خواهد شد.

رویکرد پیشگیرانه اجرای برنامه پزشکی خانواده

او با بیان اینکه رویکرد «پیشگیرانه» از مهم‌ترین مولفه‌های اجرای برنامه پزشکی خانواده است، توضیح‌ داد: منظور از رویکرد پیشگیرانه این است که پزشک خانواده یا تیم پزشکی خانواده به‌عنوان مراقب سلامت، آموزش خودمراقبتی را برعهده می‌گیرند. همچنین انجام غربالگری‌ها به ویژه برای بیماری‌های مزمن و سرطان‌ها را در دستور کار قرار دهیم و از بیمارانی که به بیماری‌های مزمن مانند دیابت مبتلا می‌شوند، مراقبت کنیم تا دچار عوارض ناشی از بیماری نشوند. 

اجرای برنامه پزشکی خانواده به زمان نیاز دارد

رئیس دانشگاه علوم‌پزشکی ایران با بیان اینکه اجرای برنامه پزشکی خانواده به زمان نیاز دارد، تصریح کرد: تجربه کشورهایی که در مسیر اجرای برنامه پزشکی خانواده گام برداشته‌اند، نشان می‌دهد اجرای این برنامه به زمان نیاز داشته است.

سه رکن اساسی برای اجرای برنامه 

او با بیان اینکه سه رکن اصلی برای اجرای برنامه پزشکی خانواده باید درنظر گرفت، توضیح داد: اعتقاد مدیران ارشد وزارت بهداشت، نخستین رکن اجرای برنامه پزشکی خانواده به‌شمار می‌رود؛ خوشبختانه در حال حاضر، این اعتقاد در وزارت بهداشت وجود دارد. «همکاری مردم» و « تامین منابع پایدار در جهت به‌کارگیری تیم سلامت» نیز رکن‌های دوم و سوم اجرای برنامه پزشکی خانواده به‌شمار می‌روند.

تامین منابع پایدار؛ چالش اصلی اجرای برنامه پزشکی خانواده

رئیس دانشگاه علوم‌پزشکی ایران درباره چالش‌های اجرای برنامه پزشکی خانواده اظهار کرد: تامین منابع پایدار، مهم‌ترین چالش اجرای این برنامه است؛ اما هیات‌دولت وعده‌هایی در این زمینه داده است. پس از تامین منابع، تامین پزشک و مشوق‌هایی برای تیم پزشکی از دیگر الزامات و چالش‌های اجراست. تمام موارد مربوط به تامین پزشک و مشوق‌های آنها در بخشنامه‌ها و آیین‌نامه‌های وزارت بهداشت پیش‌بینی شده است.

ضرورت توجه به مشوق‌های بیماران در مسیر اجرای برنامه پزشکی خانواده 

او ادامه داد: ایجاد مشوق‌هایی برای بیماران نیز باید در کانون توجه قرار گیرد. نظام سلامت با استقرار برنامه پزشکی خانواده باید مشوق‌هایی برای بیماران ایجادکند تا فرانشیز خدمات رایگان شود و سیستم ویزیت پزشکان نیز عملکرد خوبی داشته‌باشد.  

اجرای پایلوت پزشکی خانواده در شهر «بهارستان» از استان تهران

توکلی درباره اجرای برنامه پزشکی خانواده در دانشگاه علوم‌پزشکی ایران اظهار کرد: اجرای پایلوت برنامه پزشکی‌خانواده در شهرستان «بهارستان» استان تهران که حدود 600هزار نفر جمعیت دارد، راه‌اندازی شده و تخصیص جمعیت به پزشک را آغاز کرده‌ایم.

تخصیص جمعیت به پزشکان در شهر بهارستان

او ادامه داد: ارزیابی‌های اولیه دانشگاه علوم‌پزشکی ایران بیانگر این است به حدود 200 پزشک عمومی برای اجرای برنامه پزشکی خانواده در بهارستان استان تهران نیاز داریم.  به‌کارگیری پزشکان به‌صورت پلکانی افزایش یافته، به نحوی که توانسته‌ایم 40 درصد از جمعیت بیمه‌شده را به پزشکان اختصاص دهیم.

توکلی درباره سطح دوم اجرای برنامه پزشکی خانواده گفت: کلینیک‌ها و بیمارستان‌ها، سطح دوم برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع به‌شمار می‌روند؛ به طور قطع، این مراکز بازخورد خوبی ارائه می‌دهند. استمرار در اجرای برنامه پزشکی خانواده به کاهش مشکلات این برنامه کمک می‌کند.  

فرمانداران، رئیس کارگروه پزشکی خانواده هر شهرستان

رئیس‌دانشگاه علوم‌پزشکی ایران با بیان اینکه فرماندار هر شهرستان به‌عنوان رئیس کارگروه پزشکی خانواده انتخاب شده‌اند، گفت: سازوکار کارگروه به نحوی است که استانداران و فرماندارن متولی امور هر استان و شهرستان هستند.

عزم جدی وزارت بهداشت برای اجرای برنامه پزشکی خانواده 

او  گفت: جلسات هفتگی برنامه پزشکی خانواده سه‌شنبه‌های هر هفته در وزارت بهداشت برگزار می‌شود. مقام عالی وزارت، معاونین توسعه، درمان و بهداشت، مسائل مربوط به اجرای این برنامه را به‌طور دقیق رصد می‌کنند و رؤسای دانشگاه‌های علوم‌پزشکی نیز به اجرای این برنامه اعتقاد دارند.  به عبارت دیگر، عزم جدی برای پیشبرد این برنامه وجود دارد. چالش‌های بسیاری برای اجرای برنامه پزشکی خانواده وجود دارد؛ اما به منظور رفع یکی پس از دیگری چالش‌ها، تلاش می‌کنیم تا بتوانیم از میزان چالش‌های اجرای این برنامه بکاهیم.  

همراهی سازمان‌های بیمه‌گر ضروری است

توکلی درباره همراهی سازمان‌های بیمه‌گر با برنامه پزشکی خانواده توضیح داد: همراهی سازمان‌های بیمه‌گر به‌ویژه سازمان بیمه سلامت و تامین اجتماعی اهمیت زیادی دارد؛ چراکه بیمارستان‌هایی که در برخی شهرها خدمات درمانی را ارائه می‌دهند، بیمارستان‌های سازمان تامین اجتماعی هستند. هماهنگی با بیمارستان‌های تامین اجتماعی به ویژه در سطح دو اجرای برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع می‌تواند بسیار کمک‌کننده باشد.

این پزشک درباره سطح سوم برنامه پزشکی خانواده نیز اظهار کرد: سطح سوم در ارتباط با بستری و ارجاع بیمار به بیمارستان‌های ارجاعی است که در حال پیگیری امور این سطح هستیم.

تغییرات سامانه‌های الکترونیک 

رئیس دانشگاه علوم‌پزشکی ایران درباره ضرورت آمادگی زیرساخت‌های الکترونیک نیز گفت: همچنین باید تغییراتی در پرونده الکترونیک سلامت و سامانه‌های الکترونیک بیمارستان‌ها ایجاد ‌شود که خوشبختانه این اقدامات انجام شده است. به طور قطع، تمام مسیر اجرای برنامه پزشکی خانواده باید سپری شود. همچنین فرایند گرفتن‌ نوبت در فرایند نوبت‌دهی برای بیماران انجام می‌شود و زمان نوبت به وسیله پیامک به آنها اطلاع داده می‌شود.

کاهش هزینه‌های نظام سلامت با اجرای درست برنامه پزشکی خانواده

توکلی درباره نقش برنامه پزشکی خانواده در کاهش هزینه‌ها توضیح داد: اگر برنامه پزشکی خانواده در بلندمدت به‌درستی اجرا شود، می‌تواند هزینه‌های سلامت را به‌شدت کنترل کند. در حال حاضر محدودیتی برای بسیاری از تجویزهای پاراکلینیک، تصویربرداری و آزمایشگاه وجود ندارد؛ بنابراین هزینه‌های نظام سلامت به‌شدت افزایش می‌یابد. اجرای برنامه پزشکی خانواده و نظام سلامت سبب می‌شود که تمام خدمات ارائه‌شده در دسترس پزشک باشد؛ به طور مثال،  اگر فردی MRI طی هفته گذشته انجام داده باشد، نتیجه آن در پرونده‌ او مشخص است و پزشک با بررسی سوابق بیمار می‌تواند از درخواست‌های اضافی برای خدمات پاراکلینیکی جلوگیری کند. این موضوع به کنترل هزینه‌ها کمک می‌کند.

کمبود پزشک و تامین منابع، مشکلات اصلی در اجرای برنامه پزشکی خانواده 

او در پاسخ به سوالی درباره مهم‌ترین چالش دانشگاه علوم پزشکی ایران برای اجرای برنامه پزشکی خانواده، توضیح داد: کمبود پزشک و نیروی انسانی از مشکلات اصلی اجرای برنامه پزشکی خانواده است. به‌کارگیری و استخدام نیروی انسانی در حوزه بهداشت، به معنای واقعی کاری دشواری است. موضوعی که بزرگ‌ترین مسئله ما در اجرای برنامه به شمار می‌رود.

توکلی درباره دیگر چالش‌ها توضیح داد: تامین منابع پایدار، دومین چالش مهم اجرای برنامه پزشکی خانواده است و تا زمانی که منابع پایداری برای اجرای این برنامه در نظر گرفته نشود، نمی‌توانیم کار را به‌درستی پیش ببریم. به طور مثال، منابع مربوط به درمان مصدومان حوادث ترافیکی در بیمارستان‌ها از محل بیمه شخص ثالث خودروها تامین می‌شود؛ منابع ارائه خدمات به مصدومان مشخص و پایدار است و چالشی برای تامین منابع وجود ندارد. اگرچه با چالش تاخیر در پرداخت منابع ارائه خدمات به مصدومان ترافیکی مواجه هستیم، اما شرایط به نحوی نیست که رنج پرداخت هزینه‌ها را داشته‌باشند و فقط رنج ناشی از آسیب و تروما را تحمل می‌کنند.

بدهی سازمان‌های بیمه‌گر به نظام سلامت

توکلی همچنین در بخش دیگری از صحبت‌هایش به تاخیر بیمه‌ها در پرداخت مطالبات مراکز درمانی اشاره کرد و با بیان اینکه میزان بدهکاری سازمان‌های بیمه‌گر به نظام سلامت زیاد است، گفت: متاسفانه، سازمان‌های بیمه‌گر در شرایط بسیار دشواری قرار دارند و مطالبات زیادی در حوزه تامین اجتماعی و بیمه سلامت وجود دارد و عقب‌ماندگی قابل‌توجهی در پرداخت‌ها دیده می‌شود. با این حال، اعتقاد ما این است که مردم باید خدمات مورد نیاز خود را دریافت کنند.

هیچ فردی نباید به دلیل مشکلات مالی از خدمت سلامت محروم شود

او ادامه داد:  شعار ما در دانشگاه علوم‌پزشکی ایران این است که هیچ فردی به دلیل نداشتن پول از دریافت خدمات محروم نشود. به همین دلیل، مددکاری و حوزه‌های خیریه در کنار بیمارستان‌ها فعالیت می‌کنند و خود ما نیز تا حد امکان به بیماران کمک می‌کنیم.

وضعیت پرداخت از جیب مردم در دانشگاه علوم‌پزشکی ایران

اودرباره وضعیت پرداخت از جیب مردم نیز گفت: وضعیت پرداخت از جیب مردم در بیمارستان‌های دولتی تحت پوشش دانشگاه علوم‌پزشکی ایران حدود 21 درصد است که شاخص بسیار خوبی به شمار می‌رود. عدد و رقم پرداخت از جیب مردم در بیمارستان‌های دولتی دانشگاه علوم‌پزشکی ایران نشان می‌دهد حفاظت مالی قابل‌قبولی از شهروندان صورت می‌گیرد.

شرایط کشور و مشکلات قیمت دارو و تجهیزات

او با بیان اینکه افزایش قیمت دارو و تجهیزات از چالش‌های نظام سلامت است، تصریح کرد: با توجه به مسائل اقتصادی حاکم بر کشور با افزایش قیمت دارو و تجهیزات مواجه هستیم؛ موضوعی که مشکلاتی ایجاد کرده است، اما پوشش بیمه‌ای در پیگیری و حل بسیاری از این مسائل نقش دارد.

تامین دارو  و تجهیزات به صورت متمرکز

وی درباره تامین دارو و تجهیزات پزشکی در بیمارستان‌های تحت پوشش دانشگاه علوم‌پزشکی ایران، اظهار کرد: تامین اقلام دارویی و تجهیزات مورد نیاز در هر 20 بیمارستان تحت پوشش دانشگاه به‌صورت متمرکز انجام می‌شود؛ بنابراین هیچ کمبودی در بیمارستان‌ها نداریم. تمام تجهیزات، داروها و ملزومات مصرفی برای هر بیماری که در بیمارستان بستری می‌شود، در همان بیمارستان تامین و استفاده می‌شود؛ بنابراین هیچ بیماری برای خرید تجهیزات یا دارو به خارج از سیستم بیمارستان ارجاع داده نمی‌شود.

عدم ارجاع بیماران به خارج از سیستم برای تامین دارو و تجهیزات

رئیس دانشگاه علوم‌پزشکی ایران درباره ضرورت جلوگیری از تحمیل هزینه‌های اضافی به بیماران توضیح داد: عدم ارجاع بیماران به سیستم خارج از بیمارستان به منظور پیشگیری از تحمیل هزینه به بیماران جزو خط قرمزهای دانشگاه علوم‌پزشکی ایران است تا مردم با مشکلات بیشتری مواجه نشوند. اگر بیماری بنا به هر دلیلی از دریافت خدمات در سیستم دولتی محروم شود و به بیمارستان خصوصی مراجعه کند، باید هزینه‌های بسیار بالایی بپردازد که در بسیاری از موارد می‌تواند آثار جبران‌ناپذیری بر اقتصاد خانواده داشته باشد.

چگونگی اقناع پزشکان برای حضور در برنامه پزشکی خانواده

او درباره چگونگی اقناع پزشکان برای حضور در برنامه پزشکی خانواده گفت: ایجاد مراکز جامع سلامت آموزشی از اتفاقات خوب در زمینه آموزش پزشکان عمومی در دانشگاه علوم‌پزشکی ایران است. دانشجویان پزشکی عمومی سال آخر به مدت دو ماه در مراکز جامع سلامت آموزشی کارآموزی می‌کنند؛ بنابراین  با آموزه‌های پزشکی خانواده آشنا می‌شوند و آموزش‌های لازم را دریافت می‌کنند.

توکلی ادامه داد: نتایج یک نظرسنجی از دانشجویان نشان می‌دهد، حضور در مراکز جامع سلامت آموزشی یکی از بخش‌هایی است که از آن رضایت بالایی دارند. بنابراین، این اقدام می‌تواند نوعی سرمایه‌گذاری بلندمدت برای اجرای برنامه پزشکی خانواده باشد.

رئیس دانشگاه علوم‌پزشکی ایران درباره نقش قراردادهای پزشکان در افزایش مشارکت در اجرای این برنامه نیز اظهار کرد: موضوع دیگر، قراردادی است که با پزشک تنظیم می‌شود که بخش زیادی از هزینه‌های مطب او را پوشش می‌دهد. میزان هزینه‌ها و تملک مطب در کلان‌شهرها بسیار زیاد است؛ چالشی که ممکن است در شهرهای کوچک‌تر وجود نداشته باشد.

او درباره ضرورت تامین مشوق برای پزشکان توضیح داد: باید تا حد امکان بر موضوع پزشکان تمرکز کنیم و مشوق‌های لازم را برای مشارکت آنها در نظر بگیریم. افزون بر تامین مشوق‌ها، تدوین بسته‌های توانمندسازی برای پزشکان نیز اهمیت دارد تا دانش و مهارت‌های آنها به‌روز بماند و بتوانند آخرین پروتکل‌های درمانی مربوط به بیماری‌های شایع را آموزش ببینند.