به گزارش نسیم اقتصاد به نقل از پایگاه اطلاع رسانی وزارت نیرو (پاون)، "امیر دودابی‌نژاد"رئیس پژوهشگاه نیرو و رئیس این کنفرانس، در مراسم افتتاحیه این رویداد با تأکید بر اینکه توسعه انرژی خورشیدی فراتر از افزایش ظرفیت نصب‌شده نیروگاه‌هاست، اظهار کرد: موفقیت در این حوزه باید با معیارهایی همچون میزان برق قابل اتکا و قابل استفاده، آمادگی شبکه برای پذیرش ظرفیت جدید، کیفیت تجهیزات، توان فناورانه و صنعتی کشور و پایداری اقتصادی سرمایه‌گذاری‌ها ارزیابی شود.
وی با بیان اینکه توسعه انرژی خورشیدی بخشی از تحول در ساختار تولید، انتقال و مصرف انرژی است، افزود: بهره‌گیری مؤثر از ظرفیت خورشیدی کشور مستلزم برنامه‌ریزی یکپارچه و توجه هم‌زمان به فناوری، شبکه برق، اقتصاد و تأمین مالی، ظرفیت‌های صنعتی و پیامدهای اجتماعی و محیط‌زیستی است.
 
ضرورت هماهنگی توسعه نیروگاه‌ها با ظرفیت شبکه برق
رئیس پژوهشگاه نیرو با اشاره به ظرفیت طبیعی مناسب ایران برای توسعه انرژی خورشیدی تصریح کرد: میزان تابش خورشید به‌تنهایی نمی‌تواند معیار کافی برای تعیین محل احداث نیروگاه‌ها و اولویت‌بندی سرمایه‌گذاری‌ها باشد؛ بلکه فاصله از مراکز مصرف، ظرفیت پذیرش شبکه، محدودیت‌های انتقال برق، امکان مدیریت نوسانات تولید، تأمین زمین و زیرساخت و شرایط اقتصادی پروژه‌ها نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
دودابی‌نژاد ادامه داد: توسعه ظرفیت تولید برق خورشیدی باید با برنامه توسعه شبکه، نیازهای مصرف، امکانات ذخیره‌سازی و قابلیت انعطاف‌پذیری سیستم برق هماهنگ باشد. همچنین لازم است متناسب با ویژگی‌های هر منطقه، ترکیب مناسبی از نیروگاه‌های بزرگ، سامانه‌های خورشیدی پشت‌بامی و مولدهای پراکنده و انشعابی مورد استفاده قرار گیرد.
وی با تأکید بر ضرورت پیوند اهداف کمی با الزامات اجرایی و پایداری، خاطرنشان کرد: برنامه‌ریزی مؤثر باید بر اساس ویژگی‌های جغرافیایی و فنی هر منطقه انجام شود تا امکان تحقق اهداف توسعه‌ای در کنار حفظ پایداری شبکه فراهم شود.
 
فناوری بومی؛ فراتر از خرید تجهیزات و نصب نیروگاه
رئیس پژوهشگاه نیرو، توسعه فناوری و ساخت داخل را از الزامات راهبردی صنعت خورشیدی دانست و گفت: توسعه این صنعت نباید به خرید تجهیزات و نصب نیروگاه محدود شود، بلکه باید به ایجاد توانمندی پایدار در طراحی، تولید، بهره‌برداری، نگهداری و ارتقای فناوری در داخل کشور منجر شود.
وی افزود: تحقق این هدف به شناسایی ظرفیت‌های رقابت‌پذیر داخلی، سرمایه‌گذاری در حوزه‌های فناورانه و تقویت ارتباط میان صنعت برق، شرکت‌های دانش‌بنیان، دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی نیاز دارد.
دودابی‌نژاد با اشاره به گستردگی زنجیره ارزش انرژی خورشیدی اظهار کرد: پنل‌ها، اینورترها، تجهیزات الکترونیک قدرت، سامانه‌های پایش و کنترل، تجهیزات اتصال به شبکه، ذخیره‌سازها و نرم‌افزارهای پیش‌بینی تولید و مدیریت بهره‌برداری، همگی در توسعه این صنعت نقش دارند.
وی تأکید کرد: ساخت داخل زمانی ارزشمند است که با کیفیت مناسب، قابلیت اطمینان و هزینه رقابت‌پذیر همراه باشد؛ بنابراین حمایت از تولید داخلی باید بر ارزیابی عملکرد واقعی تجهیزات و توجه به نیازهای صنعت برق استوار باشد.
تضمین کیفیت تجهیزات؛ زیرساخت اعتماد به صنعت خورشیدی
رئیس کنفرانس، استقرار نظام منسجم ارزیابی و تضمین کیفیت را از دیگر پیش‌نیازهای توسعه نیروگاه‌های خورشیدی برشمرد و گفت: افزایش تعداد تجهیزات، تنوع تولیدکنندگان و تفاوت شرایط اقلیمی و جغرافیایی پروژه‌ها، ضرورت توسعه استانداردهای فنی، روش‌های آزمون و سازوکارهای پایش عملکرد تجهیزات را دوچندان کرده است.
وی افزود: توسعه شبکه‌ای از آزمایشگاه‌های تخصصی و مرجع و تقویت ظرفیت ارزیابی مستقل تجهیزات می‌تواند ضمن کاهش عدم‌قطعیت برای سرمایه‌گذاران و بهره‌برداران، به ارتقای کیفیت محصولات و بهبود الزامات فنی اتصال به شبکه کمک کند.
 
تأمین مالی پایدار و تقویت بازار برق تجدیدپذیر
دودابی‌نژاد با اشاره به نقش مولدهای پراکنده و انشعابی در افزایش مشارکت بخش خصوصی و خانوارها و نزدیک‌تر شدن تولید برق به محل مصرف، تصریح کرد: توسعه این بخش به سازوکارهای اقتصادی و مالی متناسب با مقیاس پروژه‌ها نیاز دارد.
وی خاطرنشان کرد: هدف صرفاً افزایش تعداد سامانه‌های نصب‌شده نیست، بلکه این سامانه‌ها باید از نظر اقتصادی برای صاحبان خود توجیه‌پذیر باشند، برای شبکه برق ارزش ایجاد کنند و بدون تحمیل هزینه‌های نامتوازن به سایر مشترکان، به توسعه پایدار انرژی خورشیدی کمک کنند.
رئیس پژوهشگاه نیرو با اشاره به تأثیر تعدد پروژه‌ها و مالکان، هزینه‌های اتصال به شبکه، نصب و نگهداری و محدودیت دسترسی به منابع مالی بر توجیه اقتصادی نیروگاه‌های کوچک، استفاده از ابزارهایی همچون تسهیلات متناسب با درآمد پروژه، قراردادهای استاندارد، تأمین مالی تجمیعی و مدل‌های مشارکت در سرمایه‌گذاری را از راهکارهای توسعه این بازار دانست.
وی همچنین بازار برق تجدیدپذیر را یکی از عوامل مؤثر در تأمین درآمد سرمایه‌گذاران عنوان کرد و افزود: تعمیق بازار، افزایش تنوع خریداران، شفافیت قواعد معاملات و تقویت امکان انعقاد قراردادهای میان‌مدت و بلندمدت می‌تواند پیش‌بینی‌پذیری درآمد نیروگاه‌ها را افزایش دهد و زمینه سرمایه‌گذاری پایدارتر را فراهم کند.
 
ذخیره‌سازها و شبکه هوشمند؛ الزامات بهره‌برداری در مقیاس گسترده
رئیس پژوهشگاه نیرو با اشاره به تأثیر افزایش سهم انرژی خورشیدی بر ساختار بهره‌برداری از شبکه برق گفت: توسعه گسترده این انرژی، الزامات جدیدی را برای مدیریت و بهره‌برداری از شبکه ایجاد می‌کند و باید هم‌زمان با افزایش ظرفیت نیروگاه‌ها، توسعه ذخیره‌سازها، شبکه هوشمند، سامانه‌های پیش‌بینی تولید، مدیریت پاسخ‌گویی بار و تقویت قابلیت‌های کنترلی تجهیزات نیز دنبال شود.
وی تأکید کرد: هماهنگی میان توسعه نیروگاه‌های خورشیدی و ارتقای قابلیت‌های فنی و کنترلی شبکه، از عوامل مؤثر در استفاده مطمئن و کارآمد از ظرفیت‌های جدید تولید برق است.
 
توسعه خورشیدی با مشارکت اجتماعی و توجه به محیط‌زیست
دودابی‌نژاد با تأکید بر ابعاد جغرافیایی، اجتماعی و اقتصادی توسعه انرژی خورشیدی اظهار کرد: پیامدهای این تحول در مناطق مختلف یکسان نیست و اگر هزینه‌های محلی پروژه‌ها نادیده گرفته شود یا منافع اقتصادی آن‌ها به‌صورت نامتوازن توزیع شود، جلب مشارکت و پذیرش اجتماعی با دشواری مواجه خواهد شد.
وی افزود: انرژی خورشیدی باید علاوه بر منبعی برای تولید برق، فرصتی برای ارتقای توان صنعتی و فناورانه کشور، ایجاد اشتغال تخصصی، افزایش تاب‌آوری و بهبود کیفیت توسعه اقتصادی تلقی شود.
رئیس پژوهشگاه نیرو، آموزش تخصصی و تربیت نیروی انسانی متناسب با نیازهای صنعت را نیز ضروری دانست و گفت: کیفیت عملکرد نیروهای فنی در مراحل طراحی، نصب، اتصال به شبکه، بهره‌برداری و نگهداری، تأثیر مستقیمی بر ایمنی، راندمان و قابلیت اطمینان سامانه‌های خورشیدی دارد.
وی مشارکت جوامع محلی، اطلاع‌رسانی شفاف، توجه به اشتغال محلی و رعایت ملاحظات اجتماعی و محیط‌زیستی را از عوامل مؤثر در پایداری طرح‌های خورشیدی برشمرد.
 
پژوهشگاه نیرو؛ حلقه اتصال دانش، فناوری و نیازهای صنعت برق
رئیس پژوهشگاه نیرو در ادامه، همکاری میان وزارت نیرو، شرکت‌های صنعت برق، نهادهای متولی انرژی‌های تجدیدپذیر، دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی، تولیدکنندگان، شرکت‌های فناور و سرمایه‌گذاران را برای پیشبرد توسعه انرژی خورشیدی ضروری دانست.
وی تصریح کرد: هیچ‌یک از این بازیگران به‌تنهایی نمی‌تواند همه ابعاد توسعه انرژی خورشیدی را پوشش دهد. ازاین‌رو، ایجاد ارتباط مؤثر میان تصمیم‌گیری‌های سیاستی، برنامه‌ریزی شبکه، توسعه فناوری، نظام استاندارد و کیفیت، تأمین مالی و نیازهای واقعی بهره‌برداران اهمیت اساسی دارد.
دودابی‌نژاد افزود: این همکاری زمانی اثربخش خواهد بود که بر پایه شواهد، نیازهای واقعی صنعت و تعامل میان بخش‌های مختلف شکل بگیرد و فاصله میان دانش، تصمیم‌گیری و اجرا را کاهش دهد.
وی با تشریح ظرفیت‌های پژوهشگاه نیرو در این زمینه گفت: شناسایی مسائل صنعت، ارزیابی و اولویت‌بندی فناوری‌ها، پشتیبانی علمی از برنامه‌ریزی توسعه و اتصال منابع تجدیدپذیر، تقویت ظرفیت آزمون و ارزیابی تجهیزات و توسعه همکاری با شرکت‌های فناور، از جمله زمینه‌هایی است که پژوهشگاه نیرو می‌تواند از طریق آن‌ها در تحقق اهداف توسعه انرژی خورشیدی نقش‌آفرینی کند.
رئیس پژوهشگاه نیرو در جمع‌بندی سخنان خود تأکید کرد: اگر توسعه ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی با فناوری، ساخت داخل رقابت‌پذیر، کنترل کیفیت، سازوکارهای اقتصادی پایدار و آمادگی شبکه همراه شود، انرژی خورشیدی می‌تواند علاوه بر تأمین برق، زمینه‌ساز ارتقای توان صنعتی و فناورانه کشور نیز باشد. امیدوارم این کنفرانس روشن‌ترشدن مسیر تحقق این اهداف کمک کند و زمینه همکاری نزدیک‌تر میان پژوهشگران، سیاست‌گذاران، صنعتگران و سرمایه‌گذاران را فراهم آورد.