به گزارش نسیم اقتصاد به نقل از ایبنا، گزارش اقتصادی شماره 134 شرکت شبکه الکترونیکی پرداخت کارت (شاپرک) تصویری از عملکرد شبکه پرداخت در مردادماه 1405 ارائه می‌دهد؛ گزارشی که در آن علاوه بر حجم و ارزش تراکنش‌ها، وضعیت ابزار‌های پذیرش، عملکرد شرکت‌های پرداخت، کیفیت خدمات و جایگاه بانک‌ها نیز بررسی شده است. 

4.6 میلیارد تراکنش در یک ماه؛ شبکه پرداخت دوباره رشد کرد

بر اساس گزارش شاپرک، در مردادماه بیش از 4.65 میلیارد تراکنش در شبکه پرداخت الکترونیکی کشور انجام شده و ارزش این تراکنش‌ها به حدود 36.54 هزار همت رسیده است.

مقایسه با تیرماه نشان می‌دهد تعداد تراکنش‌ها 2.97 درصد و ارزش آنها 7.26 درصد افزایش یافته است؛ بنابراین شبکه پرداخت در مردادماه، هم در تعداد عملیات و هم در گردش مالی، عملکردی صعودی نسبت به ماه قبل داشته است.

ارزش تراکنش‌ها 93 درصد جهش کرد؛ اما رشد واقعی چقدر بود؟

در مقایسه مردادماه 1405 با مرداد سال گذشته، تعداد تراکنش‌ها 3.85 درصد افزایش یافته، اما ارزش اسمی تراکنش‌ها رشد 93.72 درصدی را ثبت کرده است.

این رشد قابل توجه در ارزش اسمی، در نگاه نخست می‌تواند نشانه جهش گردش مالی شبکه پرداخت تلقی شود؛ با این حال، اثر تورم تصویر متفاوتی ارائه می‌کند. بر اساس محاسبات گزارش شاپرک، رشد حقیقی ارزش تراکنش‌ها در این بازه 2.52 درصد بوده است.

به این ترتیب، فاصله چشمگیر میان رشد اسمی و حقیقی، یکی از مهم‌ترین داده‌های گزارش مردادماه محسوب می‌شود؛ داده‌ای که نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از افزایش ارزش ریالی تراکنش‌ها تحت تأثیر افزایش سطح عمومی قیمت‌ها قرار دارد.

کارتخوان‌ها همچنان فرمانروای شبکه پرداخت هستند

در بخش ابزار‌های پذیرش، کارتخوان‌های فروشگاهی همچنان جایگاه اصلی را در شبکه پرداخت کشور در اختیار دارند و بخش عمده تراکنش‌های شاپرک از طریق این ابزار انجام می‌شود.

گزارش شاپرک در کنار تعداد ابزار‌های پذیرش، میزان اثربخشی آنها را نیز مورد بررسی قرار می‌دهد. این شاخص نشان می‌دهد تعداد بالای دستگاه‌های کارتخوان لزوماً به معنای عملکرد بهتر یک شرکت پرداخت نیست و میزان استفاده واقعی از ابزار‌ها نیز باید مورد توجه قرار گیرد.

خرید کالا و خدمات؛ همچنان مقصد اصلی تراکنش‌های شاپرک

بررسی نوع تراکنش‌ها نشان می‌دهد خرید کالا و خدمات همچنان بیشترین سهم را در شبکه پرداخت به خود اختصاص داده است.

در کنار آن، تراکنش‌هایی مانند پرداخت قبض و خرید شارژ نیز در شبکه انجام می‌شود، اما از نظر ارزش و تعداد فاصله قابل توجهی با تراکنش‌های خرید دارند. این ترکیب نشان می‌دهد بخش اصلی زیرساخت شاپرک همچنان در خدمت پرداخت‌های روزمره مصرف‌کنندگان و کسب‌وکارهاست.

رقابت PSP‌ها ادامه دارد

در میان شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات پرداخت، به‌پرداخت ملت در مردادماه همچنان صدرنشین بازار بود. این شرکت با سهم 22.96 درصدی از تعداد تراکنش‌ها و سهم 26.35 درصدی از مبلغ تراکنش‌ها، رتبه نخست هر دو شاخص را به خود اختصاص داده است.

فاصله این شرکت با رتبه دوم در سهم تعدادی حدود 2.98 واحد درصد و در سهم مبلغی 6.10 واحد درصد گزارش شده است. این ارقام نشان می‌دهد اگرچه رقابت میان شرکت‌های PSP ادامه دارد، سهم بازیگران بزرگ همچنان قابل توجه است.

تعداد تراکنش‌های ناموفق؛ روی دیگر رشد پرداخت الکترونیک

شاپرک در گزارش مردادماه صرفاً به شمار تراکنش‌های موفق نپرداخته و کیفیت خدمات شبکه را نیز بررسی کرده است. نرخ تراکنش‌های ناموفق، انواع خطا‌ها و میزان دسترس‌پذیری شبکه از جمله شاخص‌هایی هستند که در این بخش مورد توجه قرار گرفته‌اند.

اهمیت این شاخص‌ها زمانی بیشتر می‌شود که بدانیم افزایش حجم تراکنش‌ها بدون حفظ کیفیت و پایداری شبکه نمی‌تواند به‌تنهایی نشانه توسعه مطلوب خدمات پرداخت باشد.

تهران همچنان در مرکز نقشه پرداخت کشور

گزارش اقتصادی شاپرک، عملکرد شبکه پرداخت را در سطح استان‌ها نیز بررسی کرده و امکان مقایسه جغرافیایی ابزار‌ها و تراکنش‌ها را فراهم می‌کند.

بررسی این داده‌ها نشان می‌دهد توزیع ابزار‌های پرداخت در کشور یکسان نیست و تفاوت میان استان‌ها تنها به تعداد کارتخوان‌ها محدود نمی‌شود؛ بلکه میزان استفاده از ابزار‌ها و حجم تراکنش‌های ثبت‌شده نیز در ارزیابی وضعیت پرداخت الکترونیکی هر منطقه اهمیت دارد.

بانک‌ها هم در دو سوی زنجیره پرداخت نقش دارند

بخش دیگری از گزارش به عملکرد بانک‌های صادرکننده و پذیرنده اختصاص دارد. شاپرک در این قسمت سهم بانک‌ها را در تراکنش‌های شبکه بررسی می‌کند و تصویری از نقش آنها در سمت صدور کارت و پذیرندگی ارائه می‌دهد.

به این ترتیب، زنجیره پرداخت الکترونیکی تنها به شرکت‌های PSP محدود نمی‌شود و بانک‌ها نیز در هر دو سوی این چرخه، از تأمین حساب و کارت مشتریان تا ارائه خدمات پذیرندگی به کسب‌وکارها، نقش دارند.

مرداد؛ ماه رشد پرداخت، اما نه به اندازه رشد اسمی

در مجموع، گزارش مردادماه شاپرک از رشد فعالیت شبکه پرداخت در مقایسه با تیرماه حکایت دارد؛ تعداد تراکنش‌ها افزایش یافته و ارزش مبادلات نیز رشد کرده است. در مقایسه سالانه نیز ارزش اسمی تراکنش‌ها جهشی قابل توجه داشته، اما تعدیل اثر تورم نشان می‌دهد رشد واقعی بسیار محدودتر بوده است.

گزارش شماره 134 شاپرک در کنار این ارقام، تصویری از ابزار‌های پرداخت، رقابت PSP ها، کیفیت تراکنش‌ها، عملکرد بانک‌ها و تفاوت‌های استانی ارائه می‌کند و از همین رو می‌تواند مبنای بررسی دقیق‌تر روند‌های شبکه پرداخت کشور قرار گیرد.