به گزارش نسیم اقتصاد به نقل از خبرآنلاین، مهدی زارع با اشاره به ثبت 9 زمین‌لرزه با بزرگای بیش از 3 در شرق تهران از ابتدای سال جاری، تأکید می‌کند که وقوع این رخدادهای کوچک به‌تنهایی به معنای نزدیک بودن یک زلزله بزرگ نیست، اما در کنار پیشینه تاریخی منطقه، وجود گسل‌های فعال و تغییرات تنش، ضرورت پایش مستمر و آمادگی در برابر زلزله را جدی‌تر می‌کند.

زارع درباره زمین‌لرزه 3.8 بامداد 9 شهریور در جنوب جاجرود با اشاره به وضعیت لرزه‌خیزی شرق تهران می‌گوید: شرق تهران یکی از لرزه‌خیزترین پهنه‌های اطراف پایتخت است و طی سه دهه اخیر، مشخصاً نسبت به غرب تهران، لرزه‌خیزی بیشتری داشته است؛ به این معنا که زمین‌لرزه‌های کوچک بیشتری در این محدوده ثبت و گزارش شده‌اند.

او ادامه می‌دهد: زمین‌لرزه بامداد 9 شهریور، نهمین زمین‌لرزه با بزرگای بیش از 3 در مدت 164 روز از ابتدای سال 1405 در شرق تهران محسوب می‌شود. فعالیت‌های لرزه‌ای در این منطقه، به‌ویژه در محدوده شهرهای پردیس، بومهن، رودهن و دماوند، طی سال‌های اخیر قابل توجه بوده است.

زارع با اشاره به یکی از مهم‌ترین رخدادهای لرزه‌ای اخیر این منطقه توضیح می‌دهد: از جمله مهم‌ترین زمین‌لرزه‌های شرق تهران، رخداد 22 اردیبهشت با بزرگای 4.6 در پردیس بود که نشان‌دهنده فعال بودن پهنه لرزه‌ای شرق پایتخت است.

گسل مشا؛ یکی از مهم‌ترین منابع لرزه‌خیزی شرق تهران

این استاد پژوهشگاه زلزله‌شناسی در ادامه با اشاره به ساختارهای گسلی منطقه می‌گوید: در شمال شرق تهران، گسل مشا قرار دارد؛ سامانه‌ای امتدادلغز مورب و چپ‌گرد که بیش از 200 کیلومتر طول دارد و در محل روستای کلان، گسل شمال تهران را قطع می‌کند.

او ادامه می‌دهد: سامانه گسل مشا از سه قطعه تشکیل شده است؛ قطعه شرقی از فیروزکوه تا کلان، قطعه مرکزی از کلان تا شهرستانک و قطعه غربی از شمال شهرستانک تا زیاران در استان البرز امتداد دارد.

زارع با اشاره به سابقه تاریخی فعالیت این گسل بیان می‌کند: زمین‌لرزه تاریخی سال 1830 با بزرگای برآوردی حدود 7 و همچنین زمین‌لرزه 5.1 سال 2020، هر دو به قطعه شرقی گسل مشا مربوط بودند و تهران را نیز به لرزه درآوردند.

به گفته او، سابقه لرزه‌ای منطقه به این رخدادها محدود نمی‌شود و زمین‌لرزه تاریخی سال 864 میلادی نیز شهر ری را ویران کرده است.

زارع درباره شرایط زمین‌شناسی تهران نیز توضیح می‌دهد: وجود رسوبات آبرفتی نرم در تهران می‌تواند خطر تشدید جنبش زمین را افزایش دهد. علاوه بر این، در جنوب شرق تهران گسل‌های پارچین و ایوانکی قرار دارند که از گسل‌های راندگی چپ‌گرد هستند و مناطق صنعتی جنوب شرق پایتخت را تهدید می‌کنند.

او اضافه می‌کند: در ادامه غربی سامانه گسله شمال تهران نیز سامانه‌های ماهدشت ـ جنوب کرج، اشتهارد و بویین‌زهرا قرار گرفته‌اند که گسل‌هایی فشاری ـ امتدادلغز و عمدتاً چپ‌گرد هستند. زمین‌لرزه تاریخی سال 1170 میلادی و همچنین زلزله بویین‌زهرا در سال 1341 نیز به این سامانه مربوط بوده‌اند.

تغییرات تنش در گسل‌های اطراف تهران

زارع در بخش دیگری از صحبت‌های خود با اشاره به اهمیت روستای کلان در ساختار گسلی منطقه می‌گوید: روستای کلان در لواسان، محل تقاطع گسل مشا و گسل شمال تهران است و به‌عنوان یک گره ساختاری عمل می‌کند. در چنین شرایطی، گسیختگی یا لغزش روی یکی از گسل‌ها می‌تواند شرایط تنش را در گسل‌های اطراف تغییر دهد و احتمال فعال شدن آنها را افزایش دهد.

او با اشاره به مطالعات انجام‌شده پس از زمین‌لرزه مشا ـ دماوند در اردیبهشت 1399 ادامه می‌دهد: پایش‌های ریزلرزه‌ای پس از آن زمین‌لرزه، مهاجرت سریع تنش به سمت شاخه انتهایی شرقی گسل شمال تهران را نشان داده است. این موضوع بیانگر بارگذاری تنش طی شش سال اخیر است.

این زلزله‌شناس در عین حال تأکید می‌کند که نباید هر رخداد کوچک لرزه‌ای را نشانه‌ای قطعی از وقوع یک زمین‌لرزه بزرگ دانست و می‌گوید: هر زمین‌لرزه کوچکی به معنای وقوع قریب‌الوقوع یک زلزله بزرگ نیست.

زارع در پایان می‌گوید: با این حال، الگوی فعالیت‌های لرزه‌ای، پیشینه تاریخی زمین‌لرزه‌ها و وجود گسل‌های فعال، شرق تهران را به پهنه‌ای با پتانسیل لرزه‌خیزی قابل توجه تبدیل کرده است؛ بنابراین این منطقه نیازمند پایش مستمر و آمادگی جدی در برابر زمین‌لرزه است.