به گزارش نسیم اقتصاد، پس از انتشار اخبار مربوط به تفاهم میان ایران و آمریکا، گمانه‌زنی‌ها درباره میزان پایداری این توافق، تفاوت آن با برجام و نحوه مواجهه جمهوری اسلامی با احتمال بدعهدی طرف مقابل افزایش یافته است. در همین راستا، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با تشریح ابعاد این تفاهم، اما و اگرهای توافق میان ایران و آمریکا پرداخت و در این باره به نسیم اقتصاد گفت: آمریکایی‌ها بر اساس شکستی که در میدان متحمل شدند و همچنین به دلیل استیصال و فشارهای اقتصادی که در دنیا به وجود آمد و آثار تورمی آن گریبان‌گیر کشورهای خودشان، از جمله درون ساختار آمریکا شد، به سمت چنین تفاهم‌نامه‌ای با جمهوری اسلامی ایران آمدند. اگر از منظر پیشینه به موضوع نگاه کنیم، با توجه به سابقه و عملکرد آمریکایی‌ها، نمی‌توان چندان نسبت به اجرای این تفاهم امیدوار بود. بر همین اساس، جمهوری اسلامی ایران نیز برای مواد این تفاهم‌نامه و هر یک از بندهای آن، تمهیداتی را پیش‌بینی کرده است تا اگر این تفاهم‌نامه در مقطعی اجرا نشد، بتواند اقدام متقابل انجام دهد و در واقع روند را به وضعیت گذشته بازگرداند. بنابراین، در حال حاضر نمی‌توان قضاوت کرد که این موارد حتماً اجرا خواهد شد یا خیر.
تفاوت تفاهم جدید با برجام چیست؟
وی افزود: تفاوت این تفاهم‌نامه با موضوعی مانند برجام که پیش‌تر با آمریکایی‌ها داشتیم و قطعاً خاطره خوب و مناسبی از آن نداریم، در این است که در اینجا برای هر بند، به اصطلاح تمهیدات اجرایی پیش‌بینی شده است تا اگر طرف مقابل به تعهداتش عمل نکرد یا مرتکب زیاده‌خواهی شد، دست جمهوری اسلامی ایران بسته نباشد و بتواند اقدام متقابلی در این زمینه انجام دهد. نکته دوم این است که مجموعه این توافق که در قالب بندهای مختلف تنظیم شده، به گونه‌ای نیست که صرفاً بر اساس اجرای یک بند، بلافاصله تصمیم‌گیری شود. در مجموع باید بررسی شود که آیا با اجرای این بندها منافع ملی تأمین می‌شود یا خیر و سپس بر همان اساس تصمیم‌گیری خواهد شد.
وحید احمدی تصریح کرد: من فکر می‌کنم مسئولان جمهوری اسلامی ایران، به‌ویژه با تأکیدی که مقام معظم رهبری در پیام کوتاهی که به ملت داشتند و نظرشان را اعلام کردند، مبنی بر اینکه ما و ملت منتظر اجرای این اقدامات هستیم، عمل خواهند کرد. بنابراین، اگر در مسیر اجرا این اقدامات عملی نشود و ما به منافع خود نرسیم، قطعاً مسئولان اقدامات جدیدی را در پیش خواهند گرفت و حتماً تصمیمات مناسب را اتخاذ خواهند کرد.
مروری بر سخنان رهبر عزیز ایران
عضو کمیسیون امنیت مجلس با اشاره به سخنان رهبری توضیح داد: رهبری فرمودند که به اصطلاح، علی‌الاصول نظر ایشان نظر دیگری بوده است. این نکته نشان می‌دهد که اگر بخواهیم در ابتدای امر به این موضوع نگاه کنیم، از این جمله برمی‌آید که نگاه ایشان نسبت به این مسئله چیز دیگری بوده است. حالا این می‌تواند به موضوع هسته‌ای، بحث تنگه هرمز یا هر موضوع دیگری مربوط باشد، اما به هر حال سه یا چهار نکته جدی در این زمینه وجود دارد.
وحید احمدی تصریح کرد: نکته اول این است که در واقع ایشان به خرد جمعی توجه کرده‌اند. یعنی بعد از اینکه اعضای شورای عالی امنیت ملی کشور که 12 ، 13 عضو دارد و از همه بخش‌ها در آن حضور دارند، موضوع را بررسی کردند، به جز یک نفر، بقیه اعضا نسبت به این تفاهم‌نامه رأی مثبت داشتند. پس نخستین نکته، توجه ایشان به خرد جمعی بوده است. در عین حال، موضع خودشان را هم روشن کردند تا اگر در آینده عواقبی برای این مسئله پیش آمد، شرایط مانند گذشته نشود.
روایتی از تجربه برجام
وی یادآور شد: در کشور ما معمولاً چنین وضعیتی وجود داشته است. شما در برجام به یاد دارید که رهبر شهیدمان درباره برجام ابتدا عنوان کردند که به این مذاکرات خوش‌بین نیستند، سپس خطوط قرمزی را مشخص کردند و بعد از رفت‌وآمدهای متعددی که صورت گرفت، در واقع با 27 یا 28 شرط در کنار مصوبه برجام فرمودند که اگر دولت خواست عمل کند، باید با ملاحظه این شرایط باشد. اما دولت در عمل به آن شرایطی که مدنظر رهبری بود و اعلام شده بود، توجه نکرد. بعد هم که کار به مشکل خورد، هر جا با کمبود استدلال مواجه می‌شدند، عنوان می‌کردند که این موضوع زیر نظر رهبری بوده و رهبری آن را تأیید کرده است.
عضو کمیسیون امنیت مجلس تاکید کرد: آن زمان در یکی از جلساتی که با دانشجویان برگزار شد و این سؤال از رهبری مطرح شد، ایشان با متانت کامل پاسخ دادند که شما می‌توانید همه موارد را بررسی کنید و ببینید با چه شرایطی این موضوع مطرح شد و آیا آن شرایط رعایت شده است یا نه. ایشان خیلی روشن مسئله را بیان کردند.
این نماینده مجلس اظهار کرد: اکنون نیز در واقع رهبری خواستند از پیش تکلیف را روشن کنند؛ یعنی اگر در آینده این موضوع به نتیجه نرسید، دوباره آن را به رهبری منتسب نکنند و نگویند که ما زیر نظر رهبری عمل کردیم. اینکه می‌فرمایند «علی‌الاصول نظر دیگری داشتم»، مفهومش این است که با توجه به خرد جمعی که این مسئله انجام شده است، و همچنین بر اساس تعهدی که رئیس‌جمهور داده مبنی بر اینکه منافع ملی را در اینجا اداره، کنترل، رعایت و از آن مراقبت می‌کند، بر این اساس اجازه امضا را داده‌اند و حتی اجازه مذاکرات بعدی را نیز صادر کرده‌اند.
احمدی ادامه داد: منتها الان می‌بینید بعضی‌ها می‌آیند از این موضوع در جهت مقاصد خاص خودشان استفاده کنند و طرف مقابل هم به شکل دیگری همین کار را انجام می‌دهد. بنابراین ما باید واقع‌بین باشیم و واژه‌ها را با دقت مورد توجه قرار دهیم. پس در اینجا، اول توجه به خرد جمعی صورت گرفته است، دوم تعهد رئیس‌جمهور مبنی بر اینکه منافع و مصالح ملی رعایت می‌شود و سوم اینکه به نوعی این اجازه به طرف مقابل داده نشده است که حقوق ملت نادیده گرفته شود.
عضو کمیسیون امنیت مجلس خاطرنشان کرد: در انتهای تاکید شده است که ملت و خود رهبر ناظر هستند و به اصطلاح منتظر می‌مانند تا ببینند آیا این شرایط مورد توجه قرار می‌گیرد و به آن عمل می‌شود یا نه. مفهوم مخالف این سخن آن است که اگر این شرایط مورد توجه قرار نگیرد یا به آن عمل نشود، به هر حال تصمیمات دیگری اتخاذ خواهد شد. پس این موضع، کاملاً موضع روشنی است.
نمی‌توان به مذاکره نگاهی صفر و صد داشت
به گفته وی اصولاً در مذاکرات، وقتی دو طرف حضور دارند، نمی‌توان موضوع را صفر و صد دید. یعنی نمی‌شود بگوییم صددرصد آنچه در اینجا آمده به نفع ماست. حتماً درصدی از این منافع نیز متوجه طرف مقابل بوده که توانسته‌اند به این تفاهم برسند. بنابراین، در اینجا باید مراقب باشیم و آن نکات را مورد توجه قرار دهیم. اما در جمع‌بندی، بنده به عنوان فردی که تجربیات گذشته را بررسی می‌کنم، بعید می‌دانم که این موضوع بتواند به سرانجام برسد.