به گزارش نسیم اقتصاد به نقل از توانیر، تابستان 1405 در حالی از راه می‌رسد که مدیریت ناترازی برق، حیاتی‌ترین مأموریت توانیر است. اما در کنار تلاش برای افزایش تولید، طرح مهتاب نشان داد که بخشی از راه‌حل، در انضباط‌بخشی به مصرف نهفته است. آمارهای اخیر نشان می‌دهد که تنها در 60 روز، معادل مصرف 500 هزار خانوار شهری، بار اضافی و غیرمجاز از دوش شبکه برداشته شده است.

محمد اله‌داد، مدیرعامل شرکت توانیر، با قطعیت از موفقیت این طرح سخن می‌گوید:

توقف غارت انرژی در بزنگاه ناترازی

از ابتدای اجرای طرح مهتاب تاکنون 1027 مگاوات از بار شبکه برق در سمت مصرف کاهش یافته است. این یعنی مدیریتی هوشمند که توانسته است در کوتاه‌ترین زمان، اثر فاحش خود را بر پایداری شبکه در آستانه پیک بار نشان دهد.

مهتاب؛ مهندسی دقیق علیه دزدی پنهان

یکی از ویژگی‌های متمایز طرح مهتاب، دقت ریاضی و قابلیت اندازه‌گیری آن است. برخلاف بسیاری از طرح‌های کلی، مهتاب بر پایه اعداد و ارقام دقیق بنا شده است. از متراژ کابل‌های غیرمجاز جمع‌آوری شده تا تعداد دقیق کنتورهای دستکاری شده، همگی در یک داشبورد مدیریتی هوشمند رصد می‌شوند.

برخی از دستاوردهای عملیاتی طرح از ابتدای سال تا 6 خرداد:
شناسایی و جمع‌آوری 88 هزار انشعاب غیرمجاز؛ (مشهود و نامشهود)
تعویض 117 هزار کنتور معیوب؛ بستن حفره‌های هدررفت انرژی فنی
جمع‌آوری 196 ترانسفورماتور غیرمجاز؛ با ظرفیت 23 مگاولت‌آمپر که عمدتاً صرف برداشت غیرقانونی آب و ویلاهای لوکس می‌شد.

این حجم از دقت در شناسایی، نشان می‌دهد که توانیر به یک اشراف اطلاعاتی بر شبکه توزیع رسیده است. 

وقتی بدانیم دقیقاً چند متر کابل غیرمجاز بریده شده و چند آمپر جریان به شبکه بازگشته است، می‌توانیم با اطمینان بگوییم که مهتاب یک جراحی دقیق بر پیکره بیمارِ تلفات انرژی است، نه یک پانسمان موقت.

پایان خوش‌نشینی با برق عمومی/ ماینرها در تور هوشمند

بخش بزرگی از این ناترازی تحمیلی، ناشی از زیاده‌خواهی در مناطقی است که خوش‌نشین نامیده می‌شوند. باغ‌ویلاهایی با استخرهای آب‌گرم و سیستم‌های سرمایشی پرمصرف که با دستکاری کنتور یا انشعاب غیرمجاز، فشار خود را به محلات کم‌برخوردار منتقل می‌کردند.

مدیرعامل توانیر در این باره هشدار می‌دهد:

بخش قابل توجهی از این موارد در ویلاهای حاشیه شهرها و ساختمان‌های استخردار مشاهده شده است. این افراد سودجو با سوءاستفاده از زیرساخت‌های عمومی، پایداری شبکه را به مخاطره می‌اندازند. همچنین شناسایی و جمع‌آوری 2942 دستگاه ماینر غیرمجاز، گامی در جهت مقابله با ناعدالتی در مصرف برق ارزان‌قیمت خانگی است.

اثرات روانی و اجتماعی؛ عدالت در توزیع نور

طرح مهتاب فراتر از اعداد مگاواتی، یک پیوست اجتماعی قوی دارد. وقتی شهروندی می‌بیند که همسایه‌اش با انشعاب غیرمجاز در حال استخراج رمزارز یا پر کردن استخر است و او به دلیل فشار روی همان ترانسفورماتور دچار افت ولتاژ یا سوختن لوازم خانگی می‌شود، حس بی‌عدالتی در او تقویت می‌شود.

اجرای قاطعانه این طرح و فراخوان عمومی برای گزارش تخلفات از طریق سامانه 30006121، نوعی مشارکت مدنی برای صیانت از حقوق عامه است. پرداخت پاداش و حفظ محرمانگی گزارش‌ها، مردم را به ناظران عدالت تبدیل کرده است.

 وقتی عملیات متوقف نمی‌شود؛ دو روز در هفته مانور عملیاتی

توانیر برای حفظ شتاب این موفقیت، به سراغ مانورهای عملیاتی رفته است. حضور 1270 اکیپ عملیاتی در 570 شهر کشور در دوشنبه‌های هر هفته به صورت سراسری و یک روز در هفته به انتخاب شرکت‌های توزیع، نشان‌دهنده یک عزم جزم برای پاکسازی شبکه است.

مدیرعامل توانیر چشم‌انداز این طرح را چنین پیش‌بینی و ابراز امیدواری کرده است با ادامه این اقدامات، تا اواسط تیرماه 1700 مگاوات و تا پایان سال بیش از 3000 مگاوات از اوج بار شبکه را کاهش داده شود. این رقمی است که می‌تواند تراز برق کشور را به کلی تغییر دهد.

استخراج نیروگاه از دل تخلفات

در دنیای امروز، بهره‌وری مقدم بر تولید است. طرح مهتاب ثابت کرد که در دل شبکه موجود، نیروگاه‌هایی پنهان به ظرفیت 3000 مگاوات نهفته است که تنها با مدیریت هوشمند و مقابله با فساد و دزدی، قابل بهره‌برداری هستند. موفقیت فاحش این طرح در دو ماهه نخست سال، پیامی روشن برای تابستان پیش‌رو دارد: هر مگاواتی که از چنگال متخلفان آزاد شود، نوری است که در خانه یک مشترک قانونی روشن می‌ماند.

صنعت برق اکنون با مهتاب، در حال بازپس‌گیری حق مردم از کسانی است که انرژی ملی را به یغما می‌بردند. این یک برد-برد برای شبکه و شهروندان، و یک باخت-باخت برای غارتگران انرژی است.