به گزارش نسیم اقتصاد به نقل از میزان، علی حسینی‌گازار، عضو هیئت‌رئیسه شورای ملی زعفران با اشاره به آمار تولید زعفران اظهار کرد: متأسفانه تولید زعفران در سال 1404 در بسیاری از مناطق عمده زعفران‌کاری کشور با کاهش مواجه بوده است. این کاهش تولید بین حداقل 20 درصد تا حداکثر 60 درصد در برخی مناطق متغیر است.

 وی مهم‌ترین عوامل این کاهش را خشکسالی‌های پی‌درپی، تنش‌های گرمایی و سرمایی و مهم‌تر از همه، ضعف در سیستم آموزشی کشاورزان دانست و تأکید کرد: آموزش، کلید اصلی افزایش عملکرد در واحد سطح است. در حال حاضر، عملکرد متوسط ما در هر متر مربع 200 تا 300 میلی‌گرم زعفران خشک است، در حالی که با توجه به میزان پیاز زعفران کاشته شده، حداقل باید بتوانیم یک گرم در هر متر مربع تولید کنیم.

عضو هیئت‌رئیسه شورای ملی زعفران با اشاره به آمار غیرواقعی سطح زیر کشت، گفت: با وجود اینکه وزارت جهاد کشاورزی پنج سال است سطح زیر کشت را 120 هزار هکتار اعلام می‌کند، اما روند افزایش سطح زیر کشت متوقف نشده و این آمارها واقعی نیست. 

وی ادامه داد: اگر سطح زیر کشت را همین 120 هزار هکتار در نظر بگیریم و به‌ازای هر متر مربع یک گرم تولید کنیم، باید سالانه 1200 تن زعفران داشته باشیم، در حالی که تولید فعلی حدود 300 تن است. این یعنی منابع، سرمایه و نیروی انسانی خود را برای تولید 1200 تن صرف کرده‌ایم اما فقط 300 تن محصول گرفته‌ایم.

حسینی‌گازار گفت: 40 سال پیش با وجود خشکسالی‌های شدید، عملکرد متوسط در هر هکتار بین 6.5 تا 7 کیلوگرم بود، اما امروز این عملکرد به کمتر از 3 کیلوگرم کاهش یافته است. هنوز آمار دقیق تولید سال 1404 از سوی وزارت جهاد کشاورزی اعلام نشده و چندین ماه پس از پایان برداشت، فعالان این حوزه از آمار رسمی بی‌اطلاع هستند.

افزایش صادرات زعفران در 9 ماهه اول سال 1404 

نایب‌رئیس انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان زعفران خراسان جنوبی در ادامه به موضوع صادرات اشاره کرد و گفت: خوشبختانه صادرات زعفران در 9 ماهه اول سال 1404 نسبت به مدت مشابه سال قبل از 130 تن به حدود 150 تن افزایش یافته که نشان‌دهنده وجود تقاضای جهانی و رشد آن است. با این حال، ما نتوانسته‌ایم از این فرصت برای مدیریت صحیح صادرات و افزایش سهم خود از ارزش افزوده استفاده کنیم.

وی با اشاره به کشورهای هدف صادراتی، افزود: در سال 1403، پنج کشور اول واردکننده زعفران ایران، اسپانیا، چین، امارات، افغانستان و تایوان بودند، اما در سال 1404، امارات، اسپانیا، چین، ترکیه و هند به ترتیب واردکننده زعفران ایرانی بودند. 

به گفته حسینی‌گازار نکته مهم و نگران‌کننده این است که کشور افغانستان که خود تولیدکننده زعفران است و با استفاده از دانش فنی و پیازهای قاچاق رفته از ایران، تولید خود را به حدود 20 تن رسانده، همچنان جزو واردکنندگان عمده از ایران است و سپس محصول خریداری‌شده را با نشان تجاری خود به کشورهای دیگر صادر می‌کند.

حسینی‌گازار در این زمینه هشدار داد: ما برای کشوری در همسایگی خود که با دست خودمان رقیب ساختیم، بازارسازی می‌کنیم. افغانستان سال گذشته 67 تن زعفران صادر کرد و آرام‌آرام بازارهای ما را تصاحب می‌کند. این در حالی است که ما باید مانند اسپانیا عمل می‌کردیم که از تولید انبوه دست کشیده اما تجارت جهانی زعفران را در اختیار دارد.

عضو هیئت‌رئیسه شورای ملی زعفران با اشاره به چالش خام‌فروشی در این صنعت، تصریح کرد: ما دانش فنی، امکانات و ابزار لازم برای بسته‌بندی و فرآوری زعفران را داریم، اما نتوانسته‌ایم بازارهای مصرف مویرگی (بسته‌بندی‌های زیر 10 گرم) را به درستی توسعه دهیم. 

وی ادامه داد: عمده صادرات ما در بسته‌بندی‌های بالای 30 گرم (100، 200 و 500 گرمی) است در حالی‌که بسته‌بندی‌های کوچک ارزش افزوده بسیار بالاتری ایجاد می‌کنند. باید با ایجاد شبکه‌های توزیع در کشورهای هدف، محصول خود را با برند ملی به مردم جهان معرفی کنیم.

حسینی‌گازار درباره تأثیر نوسانات نرخ ارز بر صادرات زعفران گفت: یکی از چالش‌های اصلی تولیدکنندگان و صادرکنندگان در سال‌های اخیر، مقررات مربوط به برگشت ارز حاصل از صادرات با نرخ نیما است. 

عضو هیئت‌رئیسه شورای ملی زعفران تاکید کرد: دولت باید برای محصولات کشاورزی این مقررات را حذف کند. تا زمانی‌که این چالش وجود دارد، صادرکننده با احتیاط عمل می‌کند و این موضوع نهایتاً به تولیدکننده ضربه می‌زند.

وی تصریح کرد: بخشی از مشکلات ما «خودتحریمی» است. اگر موانع صادراتی و مشکلات سیستم بانکی برطرف شود، می‌توانیم شاهد جهش 70 تا 80 درصدی صادرات باشیم. هم خریدار وجود دارد و هم توانایی تأمین محصول، اما قوانین و مقررات دست‌وپاگیر مانع اصلی هستند.

جهش قیمت زعفران پس از برداشت محصول

نایب‌رئیس انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان زعفران خراسان جنوبی در رابطه با نوسانات قیمت زعفران در سال 1404 اظهار کرد: تا پیش از برداشت محصول (اواخر مهر سال گذشته)، قیمت هر کیلوگرم زعفران بین 90 تا 105 میلیون تومان نوسان داشت، اما از آبان‌ با جهش 2برابری مواجه شد و تا سقف 200 میلیون تومان نیز پیش رفت اما پس از آن در محدوده 160 تا 200 میلیون تومان در نوسان است.

حسینی‌گازار تاکید کرد: در شرایط فعلی، بازار تحت تأثیر خریداران افغانستانی قرار گرفته است. آنها با ورود به بازار ایران، زعفران را از کشاورزان خریداری کرده و به افغانستان منتقل و از آنجا به کشورهای دیگر صادر می‌کنند. ما باید این روند را مدیریت کنیم تا ارزش واقعی محصول به کشور بازگردد و کشاورزان، صادرکنندگان و صنایع داخلی از منافع آن بهره‌مند شوند.