امروز آلودگی هوا به ویژه در شهرهای بزرگ و با اولویت پایتخت به عنوان یکی از مهم‌ترین چالش‌های محیط زیستی در کشور است که با وجود همه اقدامات انجام شده در ادوار گذشته اما کماکان این مشکل وجود دارد.

به گزارش نسیم اقتصاد به نقل از ایرنا، شینا انصاری روز یکشنبه در کنفرانس مدیریت آلودگی هوا در سازمان هواشناسی افزود: امیدوارم این کنفرانس 2 روزه بتواند راهکارهای علمی و کاربردی را به دولت و حاکمیت برای رفع یکی از چالشی ترین مسائل مرتبط با حوزه محیط زیست ارائه دهد.
 
وی اظهار کرد: بر اساس نظرسنجی‌های انجام شده در شهرهای بزرگ کشور به خصوص در استان تهران، موضوع آلودگی هوا به عنوان یکی از مهم‌ترین مطالبات مردم مطرح بود. از طرف دیگر موضوع تغییرات اقلیمی هم در سال‌های اخیر تشدید شد و همین موجب شد که به خصوص در فصول گرم سال با تشدید آلودگی هوا و افزایش غلظت آلاینده‌های ذرات معلق کمتر از 10 و کمتر از 2.5 میکرون مواجه باشیم.
 
انصاری ادامه داد: نکته‌ای که وجود دارد این است که آلودگی هوا در کلانشهرهایی مانند تهران در بازه کوتاه مدت اجرا نشده است، همانطور که به سابقه این موضوع اشاره شد ، بالغ بر 6 دهه است که موضوع آلودگی هوا در کلان شهری مانند تهران سابقه داشته و برای همین کاهش آلودگی هوا قطعاً نیازمند اجرای مداوم اقدامات و برنامه‌های ملی است.
 
وی ادامه داد: در حال حاضر مهمترین سند بالادستی در حوزه آلودگی هوا قانون هوای پاک است که در سال 1396 به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید و بر اساس ماده 2 قانون هوای پاک، سازمان حفاظت محیط زیست ناظر بر اجرای قانون است؛ بنابراین مسئولیت اجرای تکالیف قانونی بر عهده دستگاه های اجرایی مشخص شده و بالغ بر 20 دستگاه به نوعی در اجرای این قانون دخیل و دارای تکالیف مشخصی هستند. برای این موضوع و بر این اساس قانون هوای پاک و بالغ بر 14 آیین نامه اجرایی که این قانون دارد به عنوان مهم‌ترین اسناد بالادستی در زمینه اقدامات کاهش آلودگی هوا محسوب می شود.
 
با وجود قانون هوای پاک شاهد ترک فعل های زیادی در اجرای آن هستیم
 
انصاری گفت: اما متاسفانه شاهد عدم اجرای قانون هوای بودیم، حداقل در این 8 سالی که از تصویب آن می گذرد، می بینیم با انبوهی از ترک فعل ها و عدم اجرای قوانین از جمله اسقاط ناوگان خودورهای فرسوده، معاینه فنی خودروها و گسترش حمل و نقل عمومی و سایر مواردی که در قانون هوای پاک تصویب شده مواجه بودیم.
 
وی افزود: آلودگی هوا به عنوان یک موضوع شاخص محیط زیستی، موضوعی غامض و پیچیده است اما موضوع غیرقابل حلی نیست، کما اینکه در شهرها و کشورهای دیگر تجربیاتی را دیدیم که آلودگی هوا کنترل شده است اما مشکلی که وجود دارد گریز از واقعیات موجود در تدوین برنامه های اقدام و تقلیل گرایی مساله است که موجب شده طی چند دهه به جای حل مساهل آلودگی هوا با افزایش مولفه های دخیل در تشدید آلودگی و گسترش روند فزاینده بارگذاری جمعیت، صنعت و خودرو در شهرهای بزرگ و عدم اقدام جدی در خصوص محورهایی که در این قانون تصویب شده با انبوهی از برنامه هایی که به نوعی اجرایی نشدند مواجه باشیم.
 
معان رئیس جمهور ادامه داد: در حقیقت صورت مساله آلودگی هوا راهکارهای معین دارد اما نیازمند این است که در زمان منطقی و معقول جلو برود، اما کاری که می کنیم این است که معمولا در فصول سرد سال که با پدیده وارونگی دما مواجه هستیم صرفا به یکسری راهکارها بسنده می کنیم که تسکینی هستند که صرفا در همان شرایط اضطرار کاربرد دارند مانند زوج و فرد کردن خودروها از در منزل یا تعطیلی مدارس، در حالیکه باید در تمام روزهای سال اقداماتی را که انجام می دهیم بر پایه اسناد بالادستی و قوانین باشد.
 
وی اظهار کرد: با وجود همه این مسائل دولت چهاردهم آلودگی هوا را به عنوان یکی از مهمترین اولویت ها قرار داده است در مدت یک سال و اندی که از فعالیت دولت گذشته حدود 14 جلسه کارگروه آلودگی هوا را به ریاست معاون اجرایی رئیس جمهور برگزار کردیم و اقداماتی انجام دادیم .
 
انصاری گفت: از آنجا که ناوگان خودروهای فرسوده از مهمترین عوامل انتشار آلاینده های هوا در کلانشهرهای کشور است این موضوع در جلسات نخست کارگروه مد نظر قرار گرفت و منجر به این شد که با وجود اینکه از سال 96 تصویب قانون هوای پاک را داشتیم در این مدت تمام خودروهای فرسوده ای که در کشور اسقاط شد چیزی حدود 200 هزار خودرو بود اما از سال گذشته تاکنون بیش از 500 هزار خودروی فرسوده از رده خارج شد.
 
وی افزود: البته با توجه به حجم بالای خودروهای فرسوده، نیاز کشور بیشتر از این است، نیاز است که این موضوع شتاب بیشتری بگیرد به همین دلیل هم با پیگیری های سازمان محیط زیست اصلاح آیین نامه اسقاط ذیل ماده 10 قانون ساماندهی صنعت خودرو در دستور کار قرار گرفت با هدف اینکه شاهد این باشیم که اسقاط خودروهای فرسوده تسریع شود و اگر شتاب بیشتری بگیرد می تواند به دو چالش عمده کشور یکی حل ناترازی انرژی و دیگری به کاهش انتشار آلاینده های هوا کمک کند.
 
اجرای طرح جایگزینی 20 هزار موتورسیکلت فرسوده با موتورسیکلت برقی در تهران
 
معاون رئیس جمهور گفت: در کنار موضوع اسقاط ناوگان خودروهای فرسوده، طرح برقی سازی هم از موضوعات مهمی بوده که می‌تواند در کاهش الودگی هوا موثر باشد، در همین زمینه هم در طول این مدت در کنار ورود اتوبوس‌ها و تاکسی‌های برقی، طرح جایگزینی 20 هزار موتورسیکلت فرسوده در شهر تهران با موتورسیکلت برقی شروع شده است که اجرای آن با اعطای تسهیلات از طریق گواهی‌های صرفه‌جویی سوخت در حال پیگیری است.
 
انصاری افزود: با توجه به اینکه این طرح برای اولین بار در کشور اجرا می شود، اجرای آن نیازمند ایجاد چارچوب اجرایی و عملیاتی است، موانع اجرایی بعضاً وجود دارد اما پیگیر هستیم که حتماً موضوع جایگزینی موتورسیکلت‌های فرسوده به موتورسیکلت‌های برقی در شهر تهران اجرایی شود.
 
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست اظهار کرد: موضوع بعدی مربوط به سوخت نیروگاه‌ها بود، اگرچه در تهران و مشهد منابع متحرک به عنوان منابع اصلی آلودگی هوا شناخته می شود اما در شهرهایی مثل اراک سهم منابع ساکن به میزان قابل توجهی است، در سال 1403 بر اساس مصوبه کارگروه ملی کاهش آلودگی هوا، سوخت مازوت کم گوگرد به نیروگاه شازند اختصاص داده شد که همین اختصاص سوخت موجب شد تعداد روزهای ناسالم با آلاینده دی اکسید گوگرد از 27 روز در سال 1402 به 5 روز در سال 1403 کاهش پیدا کند.
 
وی اضافه کرد: همین موضوع باعث شد که در سال جاری از وزارت نفت پیگیر باشیم که 420 میلیون لیتر سوخت مازوت کم گوگرد در اختیار چهار نیروگاهی محاط در بافت مسکونی قرار بگیرد به خصوص در مواقعی که با تشدید آلودگی هوا مواجه هستیم، البته که این میزان بسیار ناچیز است اما بحث امکان گوگرد زدایی از مازوت توسط شرکت‌های دانش‌بنیان از سوی سازمان محیط زیست با همکاری وزارت نفت در حال پیگیری است، طرح برگزیده آن انتخاب شده و در یکی از پالایشگاه‌های کشور در حال پیاده‌سازی موضوع تولید مازوت کم گوگرد است.
 
کاهش بیش از 10 میلیون متر مکعب فلر سوزی
 
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به محدودیت‌های کمبود سوخت در کشور، افزود: به همین دلیل ناگزیر از سوخت مازوت استفاده می‌کنیم و پیگیری جدی دیگری که سازمان محیط زیست انجام داده این است که از سیستم‌های فیلتراسیون در نیروگاه‌های کشور هم استفاده شود.
 
وی ادامه داد: از موضوعات دیگری که لازم می‌دانم به آن تاکید کنم، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر است؛ در همین مدت یک سال و نیم گذشته، اگر ما در ابتدای سال 1403 سهم کلی انرژی‌های تجدید پذیر در کشور چیزی حدود 1200 مگاوات بود، در حال حاضر این میزان چیزی بالغ بر 4 هزار مگاوات انرژی تجدید پذیر افزایش یافته که سهم انرژی‌های خورشیدی بسیار بالا است. البته با توجه به ظرفیت‌هایی که در کشور به لحاظ تابش نور خورشید وجود دارد طبیعتاً این موضوع می‌بایست با سرعت بیشتری اتفاق بیفتد.
 
انصاری گفت: از دیگر اقدامات، موضوع مدیریت فلرسوزی‌ها و کاهش فلرسوزی‌ها است؛ برنامه‌ای که وزارت نفت در دستورکار دارد در همین مدت بیش از 10 میلیون متر مکعب فلر سوزی کاهش پیدا کرده و ما در سازمان محیط زیست با همکاری وزارت نفت پیگیر هستیم که این میزان فلرسوزی‌ها بتواند کاملاً در استان‌هایی که نفتی هستند مانند خوزستان و بوشهر به میزان قابل توجهی کاهش پیدا کند.
 
معاون رئیس جمهور اظهار کرد: سازمان محیط زیست بر اساس ماده 24 آیین نامه فنی قانون هوای پاک که سیاهه انتشار آلاینده‌های هوا را مشخص کرده، نه تنها برای کلان شهر تهران که برای همه کلان شهرهای کشور موضوع را در دستور کار دارد. در حال حاضر سیاهه انتشاری که مد نظر است، مربوط میشه به سال 1396 است اما یکی از مهمترین اولویت‌هایی که در سازمان محیط زیست پیگیری می‌شود این است که بتوانیم این سیاهه انتشار را به‌روزرسانی کنیم، این موضوع تعریف شده و فرایند انجام آن بر اساس داده‌های سال 1403 در حال انجام است.
 
انصاری افزود: موضوع تمرکز زدایی از شهرهای بزرگ نکته مهم دیگری است، سیاستی که موجب شده در کلان شهری مثل تهران با این حجم بارگذاری از جمعیت و صنعت و خدمات و خودرو مواجه باشیم، با وجود همه این اقدامات باز طوری شده که در فصول سرد سال با وقوع پدیده وارونگی دما، شاهد روزهای ناسالم خواهیم بود، بنابراین این نکته که شهر تهران و شهرهای بزرگی مثل اصفهان ، تبریز و  مشهد از ظرفیت اکولوژیکی گذر کردند به دلیل بارگذاری‌های بیش از حد توان اکولوژیک که منجر به این شد که در دولت چهاردهم با تاکیدات رئیس جمهور، موضوع سیاست‌های تمرکززدایی از شهر تهران و سایر کلان‌شهرهای کشور را در دستور کار قرار دهیم.
 
بارگذاری بیش از حد توان، جایی برای نفس کشیدن باقی نگذاشته است 
 
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست گفت: محدودیت استقرار صنایع و بارگذاری‌ها و سوق دادن بارگذاری‌ها در راستای سیاست‌های توسعه دریامحور در استان‌هایی که کمتر توسعه پیدا کردند از مواردی است که در دستورکار قرار دارد، به هر حال تهران از منظر جمعیتی امروز بیست و پنجمین شهر دنیا است اما از نظر مساحت در رتبه 120 جهانی قرار دارد، به عبارتی هیچ توازنی بین جمعیت و مساحت این کلانشهر وجود ندارد.
 
وی ادامه داد: به عنوان یکی از مستندات و مصوبه منع استقرار صنایع در شعاع 120 کیلومتری را بالغ بر 5 دهه گذشته داریم اما با وجود این مصوبه طی سال‌های گذشته صنایع بسیاری با توجیهات مختلف در تهران و اطراف آن مستقر شدند.
 
انصاری افزود: 46 منطقه صنعتی به صورت خودرو و غیرمجاز در شعاع کمتر 60 کیلومتری تهران طی چهار دهه گذشته مستقر شدند و جهت‌گیری‌های اقتضایی که اتفاق افتاده برای ساخت و سازهای مسکونی و بارگذاری‌های رو به افزایش، همه این‌ها موجب شد که دیگر واقعاً شهر تهران و شهرهای بزرگ کشور ما جایی برای تنفس نداشته باشند و آلودگی هوا، محدودیت منابع آب و فرونشست زمین تنها جنبه‌های محیط زیستی هستند که به دلیل بارگذاری‌های خارج از ظرفیت اتفاق افتاده است.
 
معاون رئیس جمهور تصریح کرد: قطعاً مساله آلودگی هوا یک مساله بین بخشی و نیازمند عزم جدی در دولت و حاکمیت است همچنین همکاری و مشارکت همه آحاد جامعه را می طلبد، مساله آلودگی هوا در کشورهای بزرگ دنیا توانسته حل شود، اگرچه مساله‌ای پیچیده مزمن است اما مساله ای قابل حل است؛ مشروط به اینکه همه متخصصان، اساتید و کنشگران حوزه آلودگی هوا آن عزم را داشته باشند و در کنار آن هم نیازمند عزم جدی دولت و حاکمیت هستیم؛ اینکه موضوع آلودگی هوا در اولویت همه دستگاه‌های ذی مدخل قرار بگیرد.
 

لینک کوتاه

• 
• 
• 
• 
• 
•